DPU Incoterms 2020 là gì? Khi nào nên chào DPU và cách tính chi phí dỡ hàng

DPU Incoterms 2020 là điều kiện người bán chở hàng tới địa điểm chỉ định ở nước người mua và dỡ hàng xuống, sau đó rủi ro mới chuyển sang người mua, còn thủ tục nhập khẩu và thuế vẫn do người mua lo. Đây là điều kiện duy nhất trong Incoterms 2020 buộc người bán dỡ hàng tại nơi đến. Với doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, khó khăn lớn nhất là phải tổ chức và chịu rủi ro cho một công việc diễn ra ở nước khác. Bài viết chỉ ra khi nào nên chào DPU, những rủi ro ở khâu dỡ và tính thử chi phí dỡ hàng cho một lô thiết bị để thấy DPU đắt hơn DAP bao nhiêu.

1. DPU Incoterms 2020: điều kiện duy nhất buộc người bán dỡ hàng ở nơi đến

DPU là viết tắt của Delivered at Place Unloaded, nghĩa là giao hàng tại nơi đến đã dỡ. Đây là một trong 11 điều kiện Incoterms 2020 do Phòng Thương mại Quốc tế ICC ban hành, dùng được cho mọi phương thức vận tải. DPU thay cho DAT của Incoterms 2010, với tên mới nhấn mạnh nơi đến có thể là bất kỳ địa điểm nào chứ không chỉ là bến, như đã phân tích ở bài DAT Incoterms 2010.

Hợp đồng ký trước năm 2011 có thể còn ghi điều kiện DDU, vốn được Incoterms 2010 thay bằng DAP chứ không phải DPU, nên người bán cần quy đổi đúng trước khi so giá với một lời chào DPU. Lô hàng đường bộ qua biên giới từng chào theo DAF Incoterm cũng thường được viết lại thành DAP tại cửa khẩu, vì người bán hiếm khi có thiết bị để tự dỡ hàng ở biên giới.

1.1. DPU là gì: giao hàng đã dỡ tại nơi đến

Theo DPU, người bán thuê vận tải và trả cước tới nơi đến, làm thủ tục xuất khẩu ở nước mình, rồi dỡ hàng khỏi phương tiện vận tải đến và đặt hàng dưới quyền định đoạt của người mua. Rủi ro và chi phí chuyển sang người mua cùng một thời điểm, khi hàng đã dỡ xong tại điểm giao.

Người mua làm thủ tục nhập khẩu, nộp thuế nhập khẩu và thuế GTGT ở nước mình, rồi chịu chi phí từ sau điểm giao như lưu kho hay vận chuyển tiếp. DPU không bắt buộc bên nào mua bảo hiểm cho bên kia, nhưng vì người bán chịu rủi ro suốt hành trình, kể cả lúc dỡ, họ thường tự mua để bảo vệ mình.

1.2. Điểm giao quyết định độ khó của DPU

Nếu điểm giao là bãi container hoặc kho CFS ở cảng đích, phần việc thêm của người bán chủ yếu là chi phí dỡ hàng khỏi tàu. Khoản này thường nằm trong cước hoặc phí tại cảng mà hãng tàu và đại lý đã quen xử lý. Khi đó DPU khá gần với cách các hợp đồng DAT cũ vẫn vận hành.

Nếu điểm giao là nhà máy, kho hoặc công trình của người mua, người bán phải lo xe chở tới nơi, thiết bị nâng, nhân công và mặt bằng dỡ hàng ở một nước mà họ không có mặt. Đây là phiên bản DPU nhiều rủi ro nhất, và cũng là phiên bản khách hàng thường yêu cầu khi mua máy móc, hàng dự án.

2. DPU, DAP hay DDP: bên nào dỡ hàng, bên nào nộp thuế

Ba điều kiện đều giao hàng tại nơi đến nên chặng vận chuyển giống nhau, khác biệt nằm ở việc ai dỡ hàng và ai làm thủ tục nhập khẩu. ICC nêu rõ khác biệt duy nhất giữa DAP và DPU là khâu dỡ hàng, trong khi giá DDP chuyển cả thủ tục nhập khẩu và thuế sang người bán nhưng lại không buộc người bán dỡ hàng.

Tiêu chí	DPU	DAP	DDP
Bên dỡ hàng tại nơi đến	Người bán	Người mua	Người mua
Rủi ro chuyển sang người mua khi	Hàng đã dỡ xong	Hàng sẵn sàng để dỡ	Hàng sẵn sàng để dỡ
Thông quan nhập khẩu	Người mua	Người mua	Người bán
Thuế nhập khẩu, thuế GTGT	Người mua	Người mua	Người bán

Vì DAP và DPU chỉ khác ở khâu dỡ, phần chênh giữa giá DPU và giá DAP cho cùng một điểm giao phải đúng bằng chi phí dỡ hàng cộng phần rủi ro người bán gánh thêm. Đây là cơ sở để tính giá cho dây chuyền sấy ở mục 3.

3. Tính giá DPU cho dây chuyền sấy giao tận nhà máy ở Gimhae

Giả định một doanh nghiệp cơ khí ở TP.HCM bán một dây chuyền sấy nông sản cho nhà máy ở Gimhae, Hàn Quốc, gồm một kiện máy chính 14 tấn trên container flat rack 40' và một container 40HC phụ kiện. Người mua đề nghị chuyển từ giá DAP sang DPU tại nhà máy để người bán lo luôn việc dỡ. Giá máy, giá cẩu và phí lưu container trong phép tính đều là số giả định, vì mục đích là cho thấy phần chênh giữa DAP và DPU nằm ở dòng nào.

3.1. Từ giá DAP sang giá DPU

Doanh nghiệp đã có giá DAP nhà máy Gimhae là 92.000 USD, gồm tiền hàng, cước biển Cát Lái đi Busan, phí tại cảng và xe chở hai container tới cổng nhà máy. Giá DAP chỉ đáng tin khi không thiếu chặng nào, và cách gom đủ các khoản theo từng chặng có ở bài giá cước vận chuyển quốc tế. Để chuyển sang DPU, doanh nghiệp cộng các khoản phát sinh ở khâu dỡ do mình tổ chức tại nước người mua.

Khoản phát sinh khi chào DPU tại nhà máy	Cách xác định	Số tiền (USD)
Cẩu bánh lốp đủ tải cho kiện 14 tấn, một ca	Giả định theo báo giá đơn vị cẩu tại nước đến	1.600
Đội rigging, dụng cụ chằng buộc, nhân công dỡ 40HC	Giả định	700
Khảo sát mặt bằng trước khi giao	Giả định	300
Mở rộng bảo hiểm tới khi dỡ xong	Giả định	120
Dự phòng chờ dỡ một ngày	Giả định	400
Tổng phần cộng thêm		3.120
Giá DPU nhà máy Gimhae	92.000 + 3.120	95.120

Giá DPU cao hơn DAP khoảng 3,4%, và phần lớn chênh lệch nằm ở thiết bị nâng chứ không phải ở vận chuyển. Nếu người bán không tìm được đơn vị cẩu tin cậy ở nước đến để lấy báo giá thật, con số 1.600 USD chỉ là ước đoán, và đó đã là dấu hiệu chưa nên nhận DPU.

3.2. Khi người mua chậm thông quan nhập khẩu

Giả sử người mua làm thủ tục nhập khẩu chậm 4 ngày so với kế hoạch, hai container phải nằm ở cảng Busan và lịch cẩu đã đặt bị hủy. Phí lưu container giả định 120 USD mỗi container mỗi ngày tạo ra 960 USD, cộng phí hủy lịch cẩu giả định 50% là 800 USD, tổng cộng 1.760 USD.

Theo Incoterms 2020, rủi ro và chi phí phát sinh do người mua không làm thủ tục nhập khẩu thuộc về người mua. Tuy nhiên trên thực tế, hóa đơn lưu container và phí hủy cẩu thường gửi tới bên đã đặt dịch vụ, tức người bán, và khoản 1.760 USD tương đương khoảng 56% phần cộng thêm 3.120 USD. Nếu hợp đồng không có điều khoản cho phép tính lại các khoản này cho người mua, người bán gần như phải tự chịu rồi đi đòi sau.

3.3. Máy chính theo DPU, phụ kiện theo DAP

Với kiện máy 14 tấn cần dỡ đúng kỹ thuật, chào DPU là hợp lý vì người bán muốn tự kiểm soát việc nâng thiết bị của mình. Điều kiện là giá DPU phải dựa trên báo giá cẩu thật, và hợp đồng phải có hạn thông quan, phí chờ, phí hủy lịch do người mua chịu khi lỗi thuộc người mua.

Nếu chỉ có container phụ kiện đóng pallet, doanh nghiệp nên chào DAP, vì nhà máy có xe nâng sẽ tự dỡ trong một giờ mà người bán không phải gánh rủi ro nào ở nước người mua. Lô hàng hỗn hợp như ví dụ có thể tách điều kiện, máy chính theo DPU, phụ kiện theo DAP, miễn hợp đồng ghi rõ từng phần.

4. Khi nào nên chào DPU và khi nào nên dừng ở DAP

Bài của ICC Academy về DPU và DAP khuyên người bán đánh giá trước khả năng dỡ hàng an toàn tại điểm giao, và nếu không bảo đảm được việc dỡ thì DAP là lựa chọn phù hợp hơn. Áp vào doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, có thể chia thành các tình huống sau.

• Người mua muốn người bán trả phí tại cảng đích: Có thể chào DPU tại bãi container cảng đích, vì việc dỡ khỏi tàu do cảng làm, người bán chỉ cần tính đủ phí dỡ vào giá
• Hàng nặng, quá khổ cần dỡ đúng kỹ thuật để lắp đặt: Nên chào DPU tại nhà máy khi người bán có đối tác dỡ hàng ở nước đến, vì người bán kiểm soát được cách nâng hạ thiết bị của chính mình
• Hàng đóng pallet, kho người mua có sẵn xe nâng: Nên chào DAP, vì người mua tự dỡ nhanh và rẻ hơn, còn DPU chỉ làm người bán gánh thêm rủi ro mà không tạo thêm giá trị
• Chưa biết rõ mặt bằng, giờ nhận hàng hoặc lối vào của kho: Nên chào DAP, hoặc chỉ nhận DPU sau khi khảo sát và ghi đủ điều kiện mặt bằng vào hợp đồng
• Người mua chưa từng nhập khẩu hoặc hay chậm thông quan: Nên tránh DPU tại nhà máy, vì hàng sẽ nằm ở cảng chờ thủ tục trong khi người bán đã đặt xe, cẩu và nhân công

Một cách dung hòa hay được dùng là chào DAP tại nhà máy, kèm một dòng báo giá dỡ hàng tùy chọn. Người mua thấy rõ chi phí dỡ, còn người bán chỉ nhận việc dỡ khi hai bên đã chốt được thời gian, thiết bị và bên chịu phí chờ.

5. Chặn rủi ro ngày dỡ hàng bằng điều khoản hợp đồng DPU

Theo DPU Incoterms 2020, khâu dỡ diễn ra ở nước người mua, trên mặt bằng do người mua kiểm soát. Vì vậy phần lớn rủi ro không đến từ chặng biển mà từ những thông tin người bán không tự kiểm tra được, và cách chặn hiệu quả nhất là chốt từng thông tin đó trước khi báo giá rồi ghi lại thành điều khoản.

5.1. Thông tin về mặt bằng và lịch dỡ phải chốt trước khi báo giá

• Hợp đồng chỉ ghi tên thành phố: Người bán có thể chọn điểm giao có lợi cho mình, nhưng người mua lại chờ hàng ở nhà máy, nên tranh chấp ngay ngày giao; cần ghi địa chỉ và điểm dỡ cụ thể
• Người mua không gửi được ảnh, bản vẽ lối vào và nền kho: Cẩu có thể không vào được cổng hoặc nền không chịu tải, phát sinh thuê thiết bị khác; nên yêu cầu khảo sát hoặc chuyển sang DAP
• Không có khung giờ nhận hàng: Xe tới ngoài giờ, kho không cho dỡ và phí chờ xe phát sinh; cần ghi khung giờ, số giờ chờ miễn phí và mức phí chờ
• Không có biên bản khi dỡ xong: Khi máy bị móp, hai bên không xác định được hư hỏng xảy ra trước hay sau điểm giao; cần biên bản kiểm đếm, ảnh chụp ký ngay tại chỗ
• Người mua chưa có giấy phép hoặc kế hoạch nhập khẩu: Hàng sẽ nằm ở cảng như tình huống ở mục 3.2; cần ghi hạn thông quan và bên chịu chi phí khi quá hạn

Khi một trong năm chỗ này còn bỏ ngỏ đến lúc ký, an toàn hơn cả là giữ DAP và báo giá dỡ hàng riêng, vì DPU chỉ có lợi khi người bán thực sự kiểm soát được việc dỡ.

5.2. Bảng điều khoản nên ghi khi chào DPU

Incoterms chỉ nói người bán phải dỡ hàng, không nói dỡ bằng thiết bị gì, vào giờ nào hay chờ bao lâu, nên các điểm đó phải nằm trong hợp đồng. Cách ghi điều kiện cũng cần đủ ba phần, ví dụ "DPU Nhà máy số 2, khu công nghiệp Gimhae, Hàn Quốc, Incoterms 2020", thay vì chỉ ghi "DPU Busan".

Điều khoản	Nội dung nên ghi
Điểm dỡ	Địa chỉ đầy đủ, vị trí đặt hàng trong nhà máy hoặc kho
Thiết bị và mặt bằng	Bên cung cấp cẩu, xe nâng; kích thước cổng, tải trọng nền
Giờ nhận hàng, thời gian chờ	Khung giờ dỡ, số giờ chờ miễn phí, mức phí chờ
Hạn thông quan nhập khẩu	Số ngày từ khi hàng đến cảng; chi phí lưu container, hủy lịch khi quá hạn do người mua chịu
Biên bản giao nhận	Kiểm đếm, ảnh chụp, chữ ký hai bên khi dỡ xong
Bảo hiểm	Phạm vi bảo hiểm kéo dài tới khi dỡ xong tại điểm giao

Điều khoản hạn thông quan là dòng quan trọng nhất với người bán. Nó biến khoản 1.760 USD ở mục 3.2 từ chi phí tự chịu thành chi phí có căn cứ để tính lại cho người mua.

6. Mua hàng theo DPU về Việt Nam: người mua cần lưu ý gì

Khi doanh nghiệp Việt Nam là bên mua, DPU vẫn để người mua làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế, nên người bán dỡ hàng tại kho không có nghĩa là người bán lo cả hải quan. Doanh nghiệp vẫn phải tự chuẩn bị mã HS, giấy phép, kiểm tra chuyên ngành nếu mặt hàng thuộc diện, và mở tờ khai đúng hạn để người bán không phải chờ.

Giá DPU về kho thường gồm cả chặng nội địa và phí dỡ. Trong khi đó, trị giá hải quan hàng nhập khẩu theo Điều 86 Luật Hải quan 2014 chỉ tính tới cửa khẩu nhập đầu tiên. Điều 15 Thông tư 39/2015/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 60/2019/TT-BTC, cho phép trừ chi phí vận tải sau cửa khẩu nhập khi có chứng từ tách riêng. Vì vậy doanh nghiệp nên đề nghị người bán ghi riêng cước quốc tế, chặng nội địa và phí dỡ trên hóa đơn.

Nếu hàng là máy móc, thiết bị hàng quá khổ, người mua nên gửi trước cho người bán bản vẽ mặt bằng và xác nhận thiết bị nâng. Người bán chỉ hoàn thành giao hàng khi hàng đã dỡ xong, nên mọi trì hoãn tại kho đều dễ thành tranh chấp phí chờ.

7. Tách cước tới cảng đích khỏi chi phí dỡ trước khi chào giá DPU

Everest Logistics thành lập năm 2018, trụ sở tại TP.HCM. Khi khách nước ngoài đòi giá DPU, việc đầu tiên doanh nghiệp xuất khẩu cần là một con số DAP chắc chắn, nên Everest tách riêng cước FCL hoặc flat rack cho kiện quá khổ, phí tại cảng đích và chặng xe tới cổng nhà máy người mua. Phần còn lại là chi phí dỡ, và doanh nghiệp biết chính xác dòng nào phải hỏi đơn vị cẩu ở nước đến trước khi cộng vào giá như cách làm ở mục 3.

Ở chiều xuất khẩu, Everest khai tờ khai xuất, đặt chỗ qua dịch vụ vận chuyển đường biển quốc tế FCL/LCL hoặc container chuyên dụng và hỗ trợ xin C/O cho lô hàng. Khi doanh nghiệp Việt Nam là bên mua hàng DPU về Cát Lái hoặc Cái Mép, Everest mở tờ khai đúng hạn qua dịch vụ hải quan trọn gói và kiểm tra hóa đơn đã tách các khoản sau cửa khẩu, để người bán dỡ hàng theo lịch đã đặt.

Để tách được hai phần chi phí này cho một báo giá DPU, doanh nghiệp chuyển những thông tin sau tới chuyên viên Everest qua mục Liên hệ trên website:

• Danh sách kiện: Kích thước, trọng lượng từng kiện, số container và kiện nào quá khổ
• Nơi dỡ hàng: Địa chỉ nhà máy, ảnh lối vào, tải trọng nền và thiết bị người mua có sẵn
• Điều kiện đang đàm phán: Thời hạn giao, hạn thông quan và giá DAP nếu đã chào
• Báo giá cẩu ở nước đến: Nếu đã có, để đối chiếu với phần cộng thêm trong giá DPU

Phần lớn chi phí bất ngờ của lô hàng DPU không nằm ở cước biển mà ở ngày dỡ hàng tại nhà máy người mua. Chưa có ảnh lối vào và báo giá cẩu thật thì nên chào DAP trước, dỡ hàng báo giá riêng.

Quý doanh nghiệp cần tư vấn thủ tục hải quan, tra cứu mã HS hoặc nhận báo giá cước vận chuyển trọn gói, vui lòng liên hệ ngay với chuyên viên của Everest Logistics để được hỗ trợ phương án tối ưu nhất.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

DPU là viết tắt của cụm từ nào?

DPU là viết tắt của Delivered at Place Unloaded, nghĩa là giao hàng tại nơi đến đã dỡ. Đây là điều kiện thuộc nhóm D của Incoterms 2020, thay cho DAT của Incoterms 2010.

Incoterms 2020 có bao nhiêu điều kiện?

Incoterms 2020 có 11 điều kiện, trong đó 7 điều kiện dùng cho mọi phương thức vận tải và 4 điều kiện chỉ dùng cho đường biển, thủy nội địa. DPU thuộc nhóm dùng cho mọi phương thức.

Theo DPU, ai trả phí lưu kho sau khi hàng đã dỡ?

Người mua trả, vì rủi ro và chi phí chuyển sang người mua ngay khi hàng đã dỡ xong tại điểm giao. Phí lưu kho, vận chuyển tiếp hay bốc xếp nội bộ sau đó đều thuộc người mua.

DPU có dùng cho hàng không và hàng lẻ LCL không?

Có, DPU dùng được cho mọi phương thức vận tải. Với hàng không, điểm giao có thể là kho hàng sân bay đến; với hàng lẻ, điểm giao có thể là kho CFS ở cảng đến hoặc kho người mua.

Giá DPU có gồm thuế nhập khẩu không?

Không. Thuế nhập khẩu, thuế GTGT và thủ tục nhập khẩu vẫn thuộc người mua; muốn người bán lo cả phần này thì hai bên phải dùng DDP.