DDU là gì? Ai trả thuế và xử lý thế nào khi hợp đồng, vận đơn ghi DDU

DDU (Delivered Duty Unpaid) là điều kiện giao hàng "chưa nộp thuế", theo đó người bán đưa hàng tới nơi đến ở nước người mua, còn người mua tự làm thủ tục nhập khẩu, nộp thuế và dỡ hàng. DDU đã bị bỏ khỏi Incoterms từ bản 2010, nhưng vẫn xuất hiện trên hợp đồng mẫu cũ của nhà cung cấp và trên vận đơn chuyển phát nhanh, nên người nhận thường chỉ biết mình phải trả thuế khi hàng đã nằm ở cảng hoặc ở kho của hãng. Bài viết chỉ ra ai trả từng khoản theo DDU, tính thử một lô hàng ghi "DDU Vietnam" về Cát Lái và hướng dẫn chuyển điều khoản sang DAP, DPU hoặc DDP cho đúng việc mỗi bên thực sự làm.

Những điểm chính

  • Ai trả thuế: Theo DDU, người mua đứng tên tờ khai và nộp thuế nhập khẩu, thuế GTGT khâu nhập khẩu; khoản thuế này thường lớn hơn nhiều lần phần phí đầu nhập mà hai bên hay tranh cãi
  • Điểm dễ tranh chấp: Hợp đồng chỉ ghi "DDU Vietnam" không cho biết người bán giao ở cảng hay ở kho, nên local charge và cước kéo container về kho không rõ ai chịu
  • Cách sửa: Ký phụ lục đổi sang "DAP [địa chỉ cụ thể] Incoterms 2020" nếu người mua nộp thuế, hoặc DDP nếu người bán thực sự có pháp nhân đứng tên nhập khẩu tại Việt Nam

1. DDU là gì và vì sao năm 2026 vẫn gặp trên chứng từ

Mốc phiên bản: DDU thuộc Incoterms 2000, bị thay bằng DAP từ Incoterms 2010, Incoterms 2020 giữ DAP

Doanh nghiệp gặp chữ DDU trong hai hoàn cảnh khác nhau, và mỗi hoàn cảnh cần một cách xử lý riêng. Trong hợp đồng mua bán, DDU là một điều kiện Incoterms cũ mà nhà cung cấp vẫn giữ trong mẫu hợp đồng nhiều năm không sửa. Trên vận đơn chuyển phát nhanh, DDU chỉ là lựa chọn của người gửi về việc ai trả thuế khi kiện tới nơi, không phải điều khoản mua bán.

1.1. Delivered Duty Unpaid nghĩa là giao hàng chưa nộp thuế

DDU là viết tắt của Delivered Duty Unpaid. Người bán thuê phương tiện và chịu rủi ro tới địa điểm ghi trong hợp đồng, nơi hàng còn nằm trên phương tiện và sẵn sàng để dỡ, còn mọi việc liên quan đến nhập khẩu do người mua lo. Chữ "unpaid" chỉ nói về thuế và lệ phí khâu nhập khẩu, nên các khoản như phí dỡ hàng, phí lấy lệnh giao hàng hay phí lưu bãi phải căn cứ vào địa điểm giao cụ thể mới biết ai trả.

1.2. DDU thuộc Incoterms 2000, bị thay bằng DAP từ Incoterms 2010

Theo trang Incoterms 2010 của ICC, hai điều kiện DAT và DAP được đưa vào để thay cho DAF, DES, DEQ và DDU của bản 2000, nên số điều kiện giảm từ 13 xuống 11. ICC mô tả DAP giao hàng "sẵn sàng để dỡ" giống DDU trước đây, vì vậy DAP là điều kiện tương đương gần nhất khi cần thay DDU trong Incoterms 2020. Một số tài liệu ghi DDU được thay bằng DPU, nhưng thực ra DPU là tên mới của điều kiện DAT Incoterms 2010 từ bản 2020.

Incoterms không phải luật bắt buộc, nên hợp đồng ghi "DDU Incoterms 2000" vẫn ràng buộc hai bên nếu cả hai đã ký. Vấn đề thực tế nằm ở những hợp đồng chỉ ghi "DDU Vietnam", không ghi phiên bản và không ghi địa chỉ, vì khi hàng về cảng mỗi bên sẽ hiểu điểm giao theo hướng có lợi cho mình.

2. Theo điều kiện DDU, ai làm thủ tục, ai nộp thuế, ai dỡ hàng

Luồng trách nhiệm theo điều kiện DDU: người bán tới địa điểm chỉ định, người mua dỡ hàng, thông quan và nộp thuế

Điều kiện DDU chia việc tại một mốc duy nhất là lúc hàng tới địa điểm chỉ định và sẵn sàng để dỡ. Trước mốc đó, người bán làm thủ tục xuất khẩu, trả cước và chịu rủi ro mất mát; sau mốc đó, người mua dỡ hàng, làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế. Incoterms không bắt buộc bên nào mua bảo hiểm với DDU, nên người bán thường tự mua cho chặng mình chịu rủi ro.

Hạng mục Người bán Người mua
Thủ tục, giấy phép xuất khẩu Có Không
Cước và rủi ro tới địa điểm chỉ định Có Không
Dỡ hàng tại địa điểm chỉ định Không Có
Thủ tục, giấy phép nhập khẩu, kiểm tra chuyên ngành Không Có
Thuế nhập khẩu, thuế GTGT khâu nhập khẩu Không Có

2.1. Người mua đứng tên tờ khai và nộp thuế nhập khẩu

Điều 3 Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu số 107/2016/QH13 xác định người nộp thuế là chủ hàng hóa nhập khẩu hoặc tổ chức nhận ủy thác nhập khẩu. Với lô hàng DDU, doanh nghiệp mua hàng là chủ hàng, nên đứng tên tờ khai, nộp thuế nhập khẩu, thuế GTGT khâu nhập khẩu và chịu trách nhiệm về trị giá, mã HS đã khai. Đại lý làm thủ tục hải quan có thể khai và nộp thay khi được ủy quyền, nhưng nghĩa vụ thuế vẫn thuộc về chủ hàng.

Điểm có lợi của việc tự đứng tên là doanh nghiệp giữ chứng từ nộp thuế GTGT mang tên mình, nên được khấu trừ khi kê khai thuế theo Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15. Đổi lại, thuế phải nộp trước khi hàng được thông quan hoặc giải phóng, trừ khi có bảo lãnh, nên doanh nghiệp cần chuẩn bị sẵn tiền thuế trước khi tàu về.

2.2. Ranh giới mờ nhất là phí đầu nhập và chặng cảng về kho

Nếu địa điểm chỉ định là kho người mua, người bán phải trả local charge tại cảng đích và cước kéo container về kho, trong khi người mua chỉ lo thủ tục, thuế và dỡ hàng. Nếu địa điểm là cảng đích, toàn bộ phí từ lúc tàu cập cảng như THC, phí lệnh giao hàng D/O, phí CIC, nâng hạ và kéo container đều do người mua trả. Cách tách từng nhóm phí này có trong bài giá cước vận chuyển quốc tế gồm những khoản nào, và doanh nghiệp nên dùng danh sách đó để đối chiếu từng dòng trên giấy báo của hãng tàu.

3. Người mua chi thêm bao nhiêu khi container khuôn mẫu ghi "DDU Vietnam" cập Cát Lái

Mọi con số trong tình huống này là giả định, được chọn để cho thấy khoản tiền nào thật sự lớn khi một lô hàng DDU về tới cảng. Một xưởng ép nhựa ở Đức Hòa, Long An mua một container 20 feet khuôn mẫu từ Busan với giá 24.000 USD, hợp đồng mẫu của người bán ghi "DDU Vietnam" và không ghi phiên bản Incoterms. Người mua hiểu giá đã gồm vận chuyển tới xưởng, còn khi tàu về Cát Lái, người bán thông báo đã hoàn thành giao hàng và hãng tàu yêu cầu người nhận thanh toán local charge để lấy lệnh giao hàng.

Tàu container bốc xếp tại cảng – Người mua chi thêm bao nhiêu khi container khuôn mẫu ghi

3.1. Hai cách hiểu điểm giao và số tiền mỗi bên phải trả

Giả định thuế nhập khẩu 3%, thuế GTGT 10% và trị giá tính thuế bằng giá hợp đồng vì hóa đơn không tách cước. Bảng dưới đặt hai cách hiểu cạnh nhau để thấy phần chênh lệch thực sự nằm ở đâu.

Khoản Giao tại cảng Cát Lái Giao tại xưởng Đức Hòa Số tiền giả định (USD)
Local charge đầu nhập (THC, D/O, CIC, vệ sinh vỏ) Người mua Người bán 220
Kéo container về xưởng, hạ vỏ rỗng Người mua Người bán 200
Dỡ hàng tại xưởng Người mua Người mua 40
Dịch vụ khai báo, lệ phí 20.000 đồng/tờ khai Người mua Người mua 60
Thuế nhập khẩu 3% × 24.000 Người mua Người mua 720
Thuế GTGT 10% × (24.000 + 720) Người mua Người mua 2.472
Người mua chi thêm ngoài tiền hàng 3.712 3.292

Dù hiểu theo cách nào, người mua vẫn phải chi khoảng 3.300 USD tiền thuế và phí thông quan, tương đương gần 14% giá trị lô hàng, trong khi phần hai bên tranh cãi chỉ là 420 USD. Khoản thuế GTGT 2.472 USD sẽ được khấu trừ sau khi kê khai, nhưng tại thời điểm thông quan doanh nghiệp vẫn phải có đủ tiền để nộp.

Xe nâng container chuyên dụng – Người mua chi thêm bao nhiêu khi container khuôn mẫu ghi

3.2. Phần tranh chấp nhỏ nhưng chi phí chậm trễ lớn

Nếu người mua chờ người bán đồng ý trả 420 USD rồi mới lấy lệnh giao hàng, container nằm ở cảng thêm vài ngày sau thời gian miễn phí. Giả định phí lưu container và lưu bãi cộng lại khoảng 30 USD mỗi ngày, sáu ngày chờ đã tốn 180 USD, chưa tính thiệt hại khi xưởng thiếu khuôn để chạy đơn hàng. Vì vậy cách xử lý hợp lý là người mua trả trước các khoản để lấy hàng, lập biên bản ghi rõ khoản đang tranh chấp và đòi lại qua thanh toán đợt sau, đồng thời sửa điều khoản giao hàng cho các đơn tiếp theo.

Bài học từ ví dụ là doanh nghiệp không nên chỉ hỏi "ai trả thuế" khi thấy DDU, vì câu đó gần như luôn có đáp án là người mua. Điều cần chốt trước khi tàu chạy là địa chỉ giao cụ thể, vì địa chỉ đó quyết định ai trả local charge, ai trả cước nội địa và ai chịu rủi ro hư hỏng trên đường từ cảng về kho.

4. Nhận hợp đồng hoặc báo giá ghi DDU thì xử lý thế nào

Checklist điều khoản cần ghi khi thay DDU: phiên bản, địa điểm, người dỡ hàng, người nhập khẩu, thuế, lưu container

Khi hợp đồng chưa ký, doanh nghiệp nên đề nghị người bán đổi ngay sang một điều kiện của Incoterms 2020 thay vì giữ DDU. Khi hợp đồng đã ký và hàng đang đi đường, hai bên vẫn có thể ký phụ lục làm rõ địa điểm giao và các khoản phí, vì phụ lục giải quyết được phần mơ hồ mà không cần sửa giá.

4.1. Chọn DAP, DPU hay DDP theo việc thực tế mỗi bên làm

Cách chọn đơn giản nhất là bỏ qua tên điều kiện cũ và hỏi hai câu, ai dỡ hàng ở nơi đến và ai đứng tên tờ khai nhập khẩu tại Việt Nam.

Thực tế giữa hai bên Điều kiện nên ghi Lưu ý khi áp dụng
Người bán giao tới kho, người mua dỡ hàng, thông quan, nộp thuế DAP [địa chỉ kho] Incoterms 2020 Tương đương DDU, phổ biến nhất
Người bán chỉ trả cước tới cảng, người mua lo từ cảng DAP [tên cảng, bến] Incoterms 2020 Local charge đầu nhập thuộc người mua
Người bán giao và dỡ hàng tại kho, người mua thông quan DPU [địa chỉ kho] Incoterms 2020 Kho phải có chỗ và thiết bị để dỡ
Người bán có pháp nhân tại Việt Nam, lo cả thủ tục và thuế DDP [địa chỉ kho] Incoterms 2020 Cần tên bên đứng tờ khai trong hợp đồng

Với hàng đường biển mà người mua đã có kênh bảo hiểm riêng, giá CFR Cát Lái cũng là lựa chọn cho dòng thứ hai, khác ở chỗ rủi ro chuyển sang người mua ngay khi hàng lên tàu ở cảng xếp chứ không phải khi tàu cập Cát Lái.

Trường hợp người bán nói "DDU nhưng chúng tôi trả thuế hộ", doanh nghiệp nên coi đó là tín hiệu cần làm rõ, vì tờ khai vẫn đứng tên người mua và người mua vẫn chịu trách nhiệm nếu trị giá hoặc mã HS khai sai theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP. Các rủi ro của cách làm này được phân tích kỹ trong bài giá DDP.

4.2. Điều khoản cần viết lại trong phụ lục hợp đồng

Phụ lục thay DDU nên trả lời được sáu điểm sau, để khi hàng về cảng không bên nào phải đoán ý bên kia:

  • Phiên bản: Ghi "Incoterms 2020" ngay sau tên điều kiện mới
  • Địa điểm: Ghi địa chỉ kho hoặc tên cảng, bến cụ thể, không ghi tên quốc gia hay thành phố chung chung
  • Dỡ hàng: Ghi bên chịu nhân công, xe nâng và rủi ro khi dỡ
  • Người nhập khẩu: Ghi tên pháp nhân đứng tờ khai và bên xin giấy phép, kiểm tra chuyên ngành nếu mặt hàng thuộc diện
  • Hóa đơn: Tách tiền hàng, cước quốc tế và cước nội địa để có số liệu khai trị giá
  • Chậm trễ: Ghi bên chịu phí lưu container khi thiếu chứng từ hoặc chậm thông quan

5. DDU và DDP, DAP khác nhau ở đâu

So sánh DDU, DAP, DPU và DDP theo phiên bản, người dỡ hàng, thông quan nhập khẩu và thuế nhập khẩu

DDU và DDP đối lập nhau ở đúng phần thuế, trong khi DDU và DAP gần như trùng nhau về cách chia việc. Theo trang Incoterms 2020 của ICC, chỉ DPU giao hàng đã dỡ, còn DAP và DDP đều giao hàng trên phương tiện sẵn sàng để dỡ như DDU.

Tiêu chí DDU DAP DPU DDP
Phiên bản Incoterms 2000 Từ 2010 Từ 2020, thay DAT Cả 2000, 2010, 2020
Người dỡ hàng Người mua Người mua Người bán Người mua
Thông quan nhập khẩu, thuế Người mua Người mua Người mua Người bán

Khác biệt giữa DDU và DAP chủ yếu nằm ở cách viết, vì DAP theo bản 2020 có thêm quy định về chứng từ điện tử và thủ tục liên quan đến an ninh. Với doanh nghiệp nhập khẩu cần khấu trừ thuế GTGT và muốn tự kiểm soát trị giá khai báo, đổi DDU sang DAP giữ nguyên cách chia việc mà loại bỏ được tranh cãi về phiên bản.

6. Kiện chuyển phát nhanh ghi DDU: người nhận trả những gì

Trên vận đơn chuyển phát nhanh, DDU nghĩa là người gửi đã trả cước, còn thuế và phí thông quan ở nước đến do người nhận trả trước khi nhận kiện. Một số hãng ghi DAP thay cho DDU với cùng ý nghĩa, còn lựa chọn ngược lại là DDP, khi người gửi trả cả cước lẫn thuế và người nhận chỉ ký nhận.

6.1. Vì sao hãng chuyển phát thu thuế trước khi giao

Điểm b khoản 4 Điều 3 Luật 107/2016/QH13 cho phép doanh nghiệp chuyển phát nhanh quốc tế nộp thuế thay cho người nộp thuế. Với kiện DDU, hãng thường nộp thuế khi làm thủ tục rồi thu lại của người nhận lúc giao, kèm phí xử lý theo biểu phí của hãng. Nếu người nhận từ chối thanh toán, kiện bị giữ lại hoặc hoàn về, và phí hoàn được tính theo điều khoản vận chuyển mà người gửi đã chấp nhận.

Doanh nghiệp nhận kiện DDU là hàng phục vụ kinh doanh nên đề nghị hãng cung cấp tờ khai và chứng từ nộp thuế để hạch toán, vì không có chứng từ này thì khoản thuế GTGT đã trả khó được khấu trừ. Khi lô hàng mẫu lặp lại nhiều lần hoặc giá trị lớn dần, gửi theo đường hàng không thương mại với tờ khai đứng tên doanh nghiệp thường dễ kiểm soát hơn, như phân tích trong bài gửi hàng đi Mỹ về cách chọn giữa chuyển phát và hàng không.

Tàu hàng neo ngoài khơi – Kiện chuyển phát nhanh ghi DDU

6.2. Hàng mẫu, hàng giá trị nhỏ vẫn có thể phát sinh thuế GTGT

Quyết định 01/2025/QĐ-TTg bãi bỏ Quyết định 78/2010/QĐ-TTg từ ngày 18/02/2025, nên hàng chuyển phát nhanh trị giá nhỏ không còn được miễn thuế GTGT như trước. Giả định một kiện linh kiện mẫu khai trị giá 400 USD gửi theo DDU, người nhận phải trả ít nhất khoảng 40 USD thuế GTGT, cộng thuế nhập khẩu nếu mặt hàng có thuế suất và phí xử lý của hãng. Doanh nghiệp đặt mẫu thường xuyên nên thỏa thuận trước với nhà cung cấp gửi theo DDP, hoặc cộng khoản này vào dự toán ngay từ khi đặt hàng.

7. Vì sao container DDU nằm lại ở cảng lâu hơn dự tính

Phần lớn sự cố với lô hàng DDU không nằm ở tiền thuế mà ở việc hai bên hiểu khác nhau về điểm giao và chứng từ, nên mỗi ngày tranh luận lại cộng thêm phí lưu container. Năm tình huống dưới đây hay xảy ra với hàng nhập theo mẫu hợp đồng của nhà cung cấp, kèm việc người mua nên làm ngay:

Xe nâng container tại bãi cảng – Vì sao container DDU nằm lại ở cảng lâu hơn dự tính
  • Chỉ ghi "DDU Vietnam": Hàng về cảng thì phát sinh tranh chấp local charge như ví dụ ở mục 3; cách xử lý là trả trước để lấy hàng, lập biên bản và ký phụ lục ghi địa chỉ giao cho đơn sau
  • Giá DDU gộp cước nội địa mà không tách hóa đơn: Trị giá hải quan tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên theo Điều 86 Luật Hải quan 2014, nên muốn trừ cước sau cửa khẩu thì phải có chứng từ tách riêng; người mua cần yêu cầu người bán sửa hóa đơn trước khi khai
  • Chưa chuẩn bị tiền thuế: Hàng không được giải phóng khi chưa nộp thuế, nên container phát sinh phí lưu bãi; doanh nghiệp nên ước tính thuế theo mã HS ngay khi nhận bản nháp hóa đơn
  • Mặt hàng cần giấy phép hoặc kiểm tra chuyên ngành: Theo DDU, việc này thuộc người mua, nên cần nộp hồ sơ kiểm tra trước khi tàu về để không kéo dài thời gian lưu cảng
  • Người bán đề nghị "trả thuế hộ" nhưng mượn tên người mua: Người mua vẫn chịu trách nhiệm về nội dung khai, nên cần xem bản nháp tờ khai trước khi truyền hoặc tự thuê đại lý khai báo

8. Tính trước tiền thuế, local charge và cước về kho khi lô hàng DDU sắp cập cảng

Everest Logistics thành lập năm 2018, trụ sở tại TP.HCM. Khi doanh nghiệp còn cầm hợp đồng ghi DDU, chuyên viên Everest đọc câu điều kiện giao hàng, chỉ ra dòng phí nào chưa rõ bên trả và soạn sẵn cách ghi DAP, DPU hoặc DDP khớp với việc hai bên thực sự làm, để doanh nghiệp đưa vào phụ lục trước khi tàu cập cảng. Với container đã về Cát Lái hoặc Cái Mép, Everest ước tính tiền thuế theo mã HS, cộng local charge trên giấy báo hàng đến và cước kéo về kho, nhờ đó doanh nghiệp biết phải chuẩn bị bao nhiêu tiền trước khi lấy lệnh giao hàng.

Thùng hàng xếp trong kho – Tính trước tiền thuế, local charge và cước về kho khi lô hàng DDU sắp cập cảng

Phần thông quan nằm trong dịch vụ hải quan trọn gói của Everest, từ kiểm tra C/O, giấy phép chuyên ngành, truyền tờ khai đến nộp thuế theo ủy quyền và điều xe kéo container. Nếu sau lô này doanh nghiệp muốn tự thuê tàu từ Busan hay cảng xuất khác thay vì nhận DDU, Everest báo thêm cước vận chuyển đường biển quốc tế hoặc cước hàng không để doanh nghiệp so với giá người bán đang chào.

Để có con số ước tính sát với lô hàng, doanh nghiệp nên chuẩn bị bốn thứ dưới đây rồi gửi cho chuyên viên qua mục liên hệ của Everest:

  • Câu điều kiện giao hàng đang ký: Nguyên văn dòng ghi DDU, địa điểm giao và phiên bản Incoterms nếu có
  • Giấy báo hàng đến hoặc vận đơn: Để đọc local charge, ngày tàu cập và hạn miễn lưu container
  • Hóa đơn, phiếu đóng gói nháp: Để ước tính trị giá tính thuế và xem hóa đơn đã tách cước nội địa chưa
  • Mô tả hàng: Tên hàng, chất liệu, công dụng và xuất xứ để tra mã HS, giấy phép
Lô hàng DDU hay bị giữ ở cảng không phải vì thiếu tiền thuế mà vì hai bên còn tranh cãi vài trăm USD local charge. Chốt địa chỉ giao trong hợp đồng trước khi tàu chạy rẻ hơn nhiều so với trả phí lưu container trong lúc chờ thương lượng.

Quý doanh nghiệp cần tư vấn thủ tục hải quan, tra cứu mã HS hoặc nhận báo giá cước vận chuyển trọn gói, vui lòng liên hệ ngay với chuyên viên của Everest Logistics để được hỗ trợ phương án tối ưu nhất.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

DDU term là gì trong hợp đồng ngoại thương?

"Term" ở đây là điều kiện giao hàng, nên DDU term chính là điều kiện DDU của Incoterms 2000. Hợp đồng mới nên ghi "DAP [địa điểm] Incoterms 2020" thay cho DDU, còn nếu hai bên vẫn muốn giữ DDU thì phải ghi rõ "Incoterms 2000".

Hợp đồng ghi DDU nhưng không ghi phiên bản Incoterms thì hiểu theo bản nào?

Vì DDU chỉ có trong Incoterms 2000 và các bản trước đó, cách hiểu thường gặp là hai bên dẫn chiếu bản 2000. Tuy nhiên đây vẫn là điểm có thể tranh cãi, nên doanh nghiệp nên ký phụ lục ghi rõ phiên bản và địa điểm giao.

Điều kiện DDU có dùng cho hàng đường biển và hàng không không?

Có, DDU dùng được cho mọi phương thức vận tải, kể cả vận tải đa phương thức. Khi giao tại cảng hoặc sân bay, hợp đồng cần ghi rõ tên cảng, bến hoặc kho hàng không để xác định điểm chuyển rủi ro.

Theo điều kiện DDU, bên nào mua bảo hiểm hàng hóa?

Incoterms không bắt buộc bên nào mua bảo hiểm với DDU. Người bán chịu rủi ro tới địa điểm giao nên thường tự mua cho chặng đó, còn người mua có thể mua thêm cho chặng sau điểm giao nếu cần.

Hàng đang trên tàu có ký phụ lục đổi DDU sang DAP được không?

Được, vì Incoterms là thỏa thuận giữa hai bên nên có thể sửa bằng phụ lục bất kỳ lúc nào trước khi giao hàng. Phụ lục nên ký trước khi tàu cập cảng để hãng tàu, người khai hải quan và đơn vị vận tải nội địa làm theo cùng một địa điểm giao.

CÔNG TY TNHH EVEREST LOGISTICS