DAT là gì? Điều kiện DAT Incoterms 2010 và cách chuyển sang DPU

Nhiều hợp đồng và báo giá cũ vẫn ghi điều kiện DAT. DAT Incoterms 2010 là điều kiện giao hàng tại bến chỉ định ở cảng hoặc nơi đến. Người bán dỡ hàng tại bến, người mua thông quan nhập khẩu và nộp thuế. Incoterms 2020 đã đổi DAT thành DPU, nên hợp đồng cũ cần được rà lại.

1. DAT Incoterms 2010 là gì và giao hàng tại đâu

Hình 1: Dòng thời gian điều kiện DAT từ Incoterms 2000, DAT Incoterms 2010 đến DPU trong Incoterms 2020

Câu hỏi DAT là gì có câu trả lời ngắn: DAT là viết tắt của Delivered at Terminal, nghĩa là giao hàng tại bến. Đây là một trong 11 điều kiện của Incoterms 2010 do Phòng Thương mại Quốc tế ICC ban hành.

Theo tài liệu giới thiệu Incoterms 2010 của ICC, DAT và DAP thay bốn điều kiện của Incoterms 2000 là DAF, DES, DEQ và điều kiện DDU. Số điều kiện vì thế giảm từ 13 xuống 11.

1.1. Định nghĩa điều kiện DAT và khái niệm bến

Hướng dẫn sử dụng DAT hiểu bến theo nghĩa rộng, có mái che hoặc không. Bến có thể là cầu cảng, bãi container CY, kho CFS, ga đường bộ, ga đường sắt hoặc nhà ga hàng hóa hàng không.

ICC xếp DAT vào nhóm 7 điều kiện dùng cho mọi phương thức vận tải, kể cả đa phương thức.

1.2. Điểm giao hàng và thời điểm chuyển rủi ro

Người bán hoàn thành giao khi hàng đã dỡ khỏi phương tiện vận tải đến và được đặt tại bến cho người mua định đoạt. Rủi ro chuyển sang người mua cùng lúc đó.

Mốc giao theo phương thức vận tải:

Phương thức	Bến chỉ định thường gặp	Người bán hoàn thành giao khi
Đường biển FCL	Bãi container CY tại cảng đến	Container đã dỡ khỏi tàu, đặt tại bãi chỉ định
Đường biển LCL	Kho CFS tại cảng đến	Hàng đã vào kho CFS chỉ định
Hàng không	Kho hàng hóa tại sân bay đến	Hàng đã dỡ khỏi máy bay, nhập kho sân bay

Nếu hợp đồng chỉ ghi tên cảng, người bán có thể tự chọn bến.

1.3. Cách ghi điều kiện DAT trong hợp đồng ngoại thương

Hướng dẫn sử dụng DAT khuyến nghị ghi bến càng rõ càng tốt, kèm điểm cụ thể trong bến nếu có thể. Ví dụ:

• Ghi đủ cho hàng biển: DAT Bãi container cảng Cát Lái, TP.HCM, Incoterms 2010
• Ghi đủ cho hàng không: DAT Kho hàng hóa sân bay Tân Sơn Nhất, Incoterms 2010
• Ghi thiếu: DAT Việt Nam

2. Trách nhiệm người bán và người mua theo điều kiện DAT

Hình 2: Sơ đồ trách nhiệm người bán, người mua theo điều kiện DAT và mốc chuyển rủi ro tại bến

Với DAT Incoterms 2010, người bán chịu chi phí, rủi ro đến khi giao tại bến; người mua lo phần việc sau mốc giao.

2.1. Bảng nghĩa vụ A1 đến A10 và B1 đến B10

Incoterms 2010 chia nghĩa vụ thành 10 cặp điều khoản, A cho người bán, B cho người mua:

Nhóm nghĩa vụ	Người bán (A)	Người mua (B)
A1/B1. Nghĩa vụ chung	Giao hàng, hóa đơn và chứng từ theo hợp đồng	Thanh toán tiền hàng
A2/B2. Giấy phép, thủ tục	Thông quan xuất khẩu và quá cảnh trước khi giao, nếu có	Giấy phép và thông quan nhập khẩu, nếu có
A3/B3. Vận tải, bảo hiểm	Thuê vận tải đến bến, trả cước; không buộc mua bảo hiểm	Không buộc thuê vận tải, mua bảo hiểm
A4/B4. Giao, nhận hàng	Dỡ hàng, giao tại bến chỉ định đúng thời hạn	Nhận hàng khi đã được giao
A5/B5. Chuyển rủi ro	Đến khi giao xong	Từ khi giao; sớm hơn nếu không thông quan hoặc không thông báo
A6/B6. Chi phí	Cước, dỡ hàng tại bến, chi phí thông quan xuất khẩu	Chi phí sau khi giao, thông quan nhập khẩu, thuế nhập khẩu
A7/B7. Thông báo	Báo để người mua chuẩn bị nhận hàng	Báo thời gian, điểm nhận nếu được quyền chọn
A8/B8. Chứng từ	Cấp chứng từ để người mua nhận hàng	Chấp nhận chứng từ phù hợp
A9/B9. Kiểm tra, đóng gói	Kiểm tra để giao, đóng gói, ký mã hiệu	Giám định trước khi gửi, trừ loại nước xuất khẩu bắt buộc
A10/B10. Hỗ trợ thông tin	Hỗ trợ chứng từ nhập khẩu, người mua hoàn phí	Cung cấp thông tin an ninh, hoàn phí hỗ trợ

2.2. Chi phí dỡ hàng, phí THC và local charge tại bến đến

Phí tại bến đến hay phát sinh tranh chấp khi dùng DAT Incoterms 2010. Nguyên tắc là chia theo mốc giao:

• Trước mốc giao: Cước quốc tế và chi phí dỡ hàng tại bến thuộc người bán
• Sau mốc giao: Lưu bãi, lưu container, nâng hạ và vận chuyển về kho thuộc người mua
• Nhập khẩu: Phí khai báo, thuế nhập khẩu thuộc người mua

ICC lưu ý hãng vận chuyển hoặc đơn vị khai thác bến có thể thu phí xếp dỡ từ người nhận hàng. Incoterms 2010 phân bổ khoản này tại A6/B6 để người mua tránh trả hai lần.

2.3. Bảo hiểm hàng hóa trong điều kiện DAT

DAT không bắt buộc bên nào mua bảo hiểm cho bên kia. Người bán chịu rủi ro đến bến nên thường tự mua bảo hiểm, người mua cân nhắc bảo hiểm chặng từ bến về kho.

3. DAT trong Incoterms 2020 được thay bằng DPU

Hình 3: Điểm giữ nguyên và điểm thay đổi khi DAT được thay bằng DPU trong Incoterms 2020

Incoterms 2020 có hiệu lực từ ngày 01/01/2020 và không còn điều kiện DAT. Theo phần hỏi đáp Incoterms 2020 của ICC, DPU không phải điều kiện mới mà là DAT được đổi tên và đổi vị trí.

Danh sách đầy đủ có tại bài 11 điều kiện Incoterms 2020.

3.1. Lý do ICC đổi DAT thành DPU

DPU là viết tắt của Delivered at Place Unloaded, nghĩa là giao tại nơi đến đã dỡ hàng. ICC nêu ba điểm thay đổi:

• Mở rộng nơi giao: Nơi đến có thể là bất kỳ địa điểm nào, không chỉ là bến
• Làm rõ khác biệt với DAP: DAP không dỡ hàng, DPU có dỡ hàng; đây là khác biệt duy nhất
• Sắp xếp lại thứ tự: DPU đứng ngay sau DAP

3.2. Điểm giữ nguyên và điểm thay đổi giữa DAT và DPU

So sánh DAT và DPU cho thấy logic dỡ hàng được giữ, còn phạm vi nơi giao thay đổi:

Tiêu chí	DAT Incoterms 2010	DPU Incoterms 2020
Nơi giao	Bến chỉ định tại cảng hoặc nơi đến	Địa điểm chỉ định bất kỳ: kho, nhà máy, bến
Bên dỡ hàng	Người bán	Người bán
Thông quan nhập khẩu, thuế	Người mua	Người mua
Trình bày chi phí	Chủ yếu tại A6/B6	Gom tại A9/B9

Khi đổi sang DPU tại kho người mua, người bán phải dỡ được hàng tại kho đó.

4. So sánh DAT, DPU, DAP và DDP

Hình 4: Bảng so sánh DAT, DPU, DAP và DDP về phiên bản, bên dỡ hàng và bên thông quan nhập khẩu

Bốn điều kiện thuộc nhóm D, khác nhau ở nơi giao, việc dỡ hàng và bên thông quan nhập khẩu.

4.1. Bảng so sánh nơi giao, dỡ hàng, thông quan và thuế

Bảng so sánh nhanh:

Tiêu chí	DAT	DPU	DAP	DDP
Phiên bản	2010	2020	2010 và 2020	2010 và 2020
Nơi giao	Bến chỉ định	Địa điểm bất kỳ	Địa điểm chỉ định	Địa điểm chỉ định
Bên dỡ hàng	Người bán	Người bán	Người mua	Người mua
Rủi ro chuyển khi	Đã dỡ tại bến	Đã dỡ tại địa điểm	Hàng sẵn sàng để dỡ	Hàng sẵn sàng để dỡ
Thông quan nhập khẩu, thuế	Người mua	Người mua	Người mua	Người bán

Với DDP, người bán nộp cả thuế nhập khẩu tại Việt Nam. Chi tiết có tại bài giá DDP.

4.2. Chọn điều kiện phù hợp cho lô hàng nhập khẩu vào Việt Nam

Lựa chọn phụ thuộc vào năng lực của hai bên:

• Người bán dỡ được hàng tại nơi đến: Chọn DPU
• Người mua tự dỡ tại kho: Chọn DAP
• Người bán không đứng tên nhập khẩu được tại Việt Nam: Tránh DDP, dùng DAP hoặc DPU

5. Xử lý hợp đồng cũ còn ghi điều kiện DAT

Hình 5: 5 bước xử lý hợp đồng cũ ghi điều kiện DAT: giữ Incoterms 2010 hay chuyển sang DPU, DAP

Incoterms là quy tắc tự nguyện, phiên bản áp dụng phụ thuộc vào dẫn chiếu trong hợp đồng. Hai bên vẫn có thể dùng DAT nếu ghi rõ Incoterms 2010.

5.1. Giữ DAT Incoterms 2010 hay chuyển sang DPU, DAP Incoterms 2020

Doanh nghiệp chọn phương án theo giai đoạn của hợp đồng:

Tình huống	Phương án	Cách ghi mẫu
Hợp đồng đang thực hiện	Giữ DAT, bổ sung bến và phiên bản	DAT Bãi container cảng Cát Lái, TP.HCM, Incoterms 2010
Ký mới, người bán dỡ hàng	Chuyển sang DPU	DPU [địa chỉ kho hoặc bãi], Incoterms 2020
Ký mới, người mua tự dỡ	Chuyển sang DAP	DAP [địa chỉ kho hoặc bãi], Incoterms 2020

Khi đổi điều kiện, cần rà lại giá bán, hợp đồng vận tải và điều kiện trên L/C nếu có.

5.2. Rủi ro thường gặp khi nhận hàng theo điều kiện DAT

Các rủi ro sau thường xuất hiện khi hợp đồng ghi DAT sơ sài:

• Không ghi phiên bản: Đối tác có thể đối chiếu theo Incoterms 2020, nơi không còn DAT
• Bến mơ hồ: Người bán được tự chọn bến
• Trả phí hai lần: THC đầu nhập nằm trong giá DAT nhưng hãng tàu vẫn thu người nhận
• Lưu container: Hàng đã giao nhưng thiếu chứng từ thông quan, người mua chịu phí

5.3. Checklist chứng từ khi nhận hàng DAT tại cảng Việt Nam

Người mua theo DAT Incoterms 2010 cần chuẩn bị các chứng từ sau:

Chứng từ	Bên cung cấp
Hợp đồng ghi rõ điều kiện, bến, phiên bản	Hai bên
Hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói	Người bán
Vận đơn đường biển hoặc vận đơn hàng không	Người bán, qua hãng vận chuyển
Lệnh giao hàng D/O	Hãng tàu hoặc đại lý tại cảng đến
C/O nếu xin ưu đãi thuế	Người bán
Giấy phép, kiểm tra chuyên ngành nếu có	Người mua
Tờ khai hải quan nhập khẩu	Người mua hoặc đại lý hải quan

Nên đề nghị người bán tách riêng giá hàng, cước và chi phí dỡ hàng trên hóa đơn để khai trị giá rõ ràng.

6. Kiểm soát chi phí lô hàng DAT và DPU tại cảng đến cùng Everest Logistics

Everest Logistics (Everlog) cung cấp giải pháp tư vấn điều kiện giao hàng, vận tải quốc tế và khai thuê hải quan chuyên nghiệp, tối ưu chi phí và thời gian thông quan cho các doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Phạm vi phục vụ gồm các cụm cảng và sân bay trọng điểm (Cát Lái, Cái Mép, Tân Sơn Nhất).

6.1. Năng lực tuyến, đối tác hãng tàu/hãng bay và cam kết vận hành của Everest

Everest Logistics hoạt động từ năm 2018 tại TP.HCM với các nhóm năng lực sau:

• Đường biển: Vận chuyển đường biển quốc tế FCL/LCL, hàng quá khổ OOG
• Hàng không: Hàng thường, hàng nguy hiểm DG, hàng tươi sống, hàng y tế
• Tuyến chính: Trung Quốc, Mỹ, Canada, EU, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore, Úc, Ấn Độ, Dubai, Lào
• Hải quan: Dịch vụ hải quan trọn gói, tư vấn mã HS, C/O, giấy phép
• Đối tác và cam kết: Hãng tàu, hãng bay xác nhận theo tuyến khi báo giá; một đầu mối từ hồ sơ đến bàn giao

6.2. Quy trình tiếp nhận hồ sơ và báo giá minh bạch

Quy trình gồm 4 bước:

• Bước 1: Tiếp nhận hợp đồng: Doanh nghiệp gửi điều kiện giao hàng, bến và phiên bản
• Bước 2: Rà phạm vi chi phí: Everest tách khoản thuộc người bán và người mua tại bến đến
• Bước 3: Kiểm tra hồ sơ: Đối chiếu invoice, packing list, vận đơn, mã HS, C/O
• Bước 4: Báo giá theo hạng mục: Tách phí thông quan, phí tại cảng và vận chuyển nội địa

6.3. Bảng phụ phí tham khảo và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp XNK

Bên chịu các khoản phí tại bến đến theo DAT:

Khoản phí	Bên chịu theo DAT	Ghi chú
THC đầu nhập, D/O	Theo thỏa thuận	Xác nhận đã gồm trong giá hay chưa
Lưu container, lưu bãi sau khi giao	Người mua	Theo thời gian miễn phí
Vận chuyển từ bến về kho	Người mua	Báo giá theo tuyến, loại xe
Khai báo hải quan, thuế nhập khẩu	Người mua	Theo mã HS, trị giá, xuất xứ

Mức phí thay đổi theo hãng tàu, cảng và thời điểm, được xác nhận khi báo giá.

Khi nhận báo giá DAT, nhiều doanh nghiệp quên hỏi THC đầu nhập đã gồm trong giá chưa. Nên yêu cầu người bán liệt kê khoản đã trả tại bến và đối chiếu với giấy báo hàng đến. Nếu không, phí có thể bị thu hai lần.

Quý doanh nghiệp cần tư vấn thủ tục hải quan, tra cứu mã HS hoặc nhận báo giá cước vận chuyển trọn gói, vui lòng liên hệ ngay với chuyên viên của Everest Logistics để được hỗ trợ phương án tối ưu nhất.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

DAT Incoterms 2010 còn được sử dụng không?

Có, nếu hợp đồng dẫn chiếu rõ Incoterms 2010. Với hợp đồng mới, nên dùng DPU hoặc DAP Incoterms 2020 tùy bên dỡ hàng.

Theo điều kiện DAT, ai làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế?

Người mua làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế. Người bán chỉ làm thủ tục xuất khẩu.

DAT và DAP khác nhau ở điểm nào?

Theo DAT, người bán dỡ hàng tại bến. Theo DAP, người mua tự dỡ hàng. DAP còn trong Incoterms 2020, DAT thì không.

DPU có giống hoàn toàn DAT không?

Không hoàn toàn. DPU giữ việc người bán dỡ hàng nhưng mở rộng nơi giao ra mọi địa điểm.

Điều kiện DAT dùng cho đường biển hay hàng không?

DAT dùng cho mọi phương thức, gồm đường biển, hàng không và đa phương thức.