Thủ tục hải quan hàng sản xuất xuất khẩu: nhập nguyên liệu, xuất thành phẩm, quyết toán

Nguyên liệu nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu được miễn thuế nhập khẩu, nhưng quyền miễn thuế đó chỉ đứng vững khi doanh nghiệp chứng minh được nguyên liệu đã thực sự đi vào sản phẩm xuất khẩu. Vì vậy thủ tục hải quan hàng sản xuất xuất khẩu không dừng ở hai tờ khai nhập và xuất, mà còn gồm thông báo cơ sở sản xuất, định mức thực tế, sổ nhập xuất tồn và báo cáo quyết toán cuối năm tài chính. Bài viết đi qua khái niệm, đối tượng nên dùng loại hình này, căn cứ pháp lý đang áp dụng, điều kiện miễn thuế, hồ sơ, sáu bước làm thủ tục và những điểm hay làm lệch số liệu khi quyết toán.

Những điểm chính

  • Miễn thuế đi kèm nghĩa vụ chứng minh: Khai loại hình SXXK trên tờ khai chưa đủ để được miễn thuế, doanh nghiệp còn phải có cơ sở sản xuất đã thông báo và số liệu cho thấy nguyên liệu nằm trong sản phẩm đã xuất
  • Định mức thực tế quyết định kết quả quyết toán: Định mức chưa tính hao hụt khiến tồn kho trên sổ lớn hơn tồn kho thực, và phần chênh lệch có thể bị tính thuế nhập khẩu
  • Hạn quyết toán là ngày thứ 90 sau năm tài chính: Từ 01/02/2026, doanh nghiệp có nhiều cơ sở được chọn một Chi cục Hải quan khu vực để nộp báo cáo tập trung

1. Sản xuất xuất khẩu là gì và khác gia công ở điểm nào

Sản xuất xuất khẩu (SXXK) là loại hình doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, vật tư từ nước ngoài, hoặc dùng nguồn nguyên liệu phù hợp khác, để tự tổ chức sản xuất thành sản phẩm hoàn chỉnh rồi xuất khẩu ra thị trường nước ngoài. Loại hình này phổ biến ở các nhà máy trong khu công nghiệp, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp sản xuất có đơn hàng xuất khẩu đều đặn.

Bảng điều khiển của máy công nghiệp trong xưởng – Sản xuất xuất khẩu là gì và khác gia công ở điểm nào

Một tình huống điển hình là doanh nghiệp tại Việt Nam nhập hạt nhựa, linh kiện điện tử và phụ kiện từ Trung Quốc, sản xuất thành phẩm tại nhà máy của mình rồi xuất sản phẩm sang Mỹ và Nhật Bản. Khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định, phần nguyên liệu, vật tư nhập khẩu dùng để sản xuất lô hàng xuất khẩu đó được miễn thuế nhập khẩu.

Câu trả lời cho câu hỏi sản xuất xuất khẩu là gì cũng cần tách rõ với gia công cho thương nhân nước ngoài, vì hai loại hình này khác nhau về quyền sở hữu nguyên liệu và hợp đồng. Trong SXXK, nguyên liệu và thành phẩm thuộc sở hữu của doanh nghiệp Việt Nam, còn trong gia công, nguyên liệu do bên thuê gia công giao và doanh nghiệp chỉ nhận tiền công theo hợp đồng gia công. Doanh nghiệp cần xác định đúng bản chất giao dịch trước khi đăng ký loại hình, và quy trình riêng của loại hình gia công được trình bày ở bài thủ tục hải quan hàng gia công.

2. Doanh nghiệp nào nên làm thủ tục hải quan hàng sản xuất xuất khẩu

Loại hình SXXK phù hợp với doanh nghiệp vừa nhập khẩu nguyên liệu, vật tư vừa có hoạt động sản xuất sản phẩm để xuất khẩu, đặc biệt khi việc nhập nguyên liệu diễn ra định kỳ và thành phẩm được xuất thường xuyên. Một số ngành hàng thường phát sinh hoạt động này được liệt kê trong bảng dưới.

Ngành sản xuất Nguyên liệu nhập khẩu thường gặp
Linh kiện điện tử Linh kiện, bo mạch, vật tư hàn và đóng gói
Sản phẩm nhựa, hạt nhựa thành phẩm Hạt nhựa nguyên sinh, phụ gia, hạt màu
Máy móc, thiết bị công nghiệp Phôi kim loại, chi tiết cơ khí, động cơ
Đồ gỗ, nội thất Gỗ, ván, phụ kiện kim loại, sơn phủ
May mặc, giày dép Vải, da, đế giày, phụ liệu
Phụ tùng ô tô, xe máy Thép, nhôm, cao su, linh kiện điện
Bao bì và vật liệu đóng gói Giấy, màng nhựa, mực in

Với những doanh nghiệp này, quản lý đúng loại hình SXXK giúp kiểm soát chi phí thuế ở khâu nhập khẩu, kiểm soát tồn kho nguyên liệu và chuẩn bị sẵn nghĩa vụ báo cáo với cơ quan hải quan. Doanh nghiệp chỉ nhập nguyên liệu không thường xuyên, hoặc chưa có nhà xưởng và máy móc riêng, nên cân nhắc loại hình nhập kinh doanh thông thường vì chưa đáp ứng được điều kiện miễn thuế nêu ở mục 4.

3. Căn cứ pháp lý của loại hình sản xuất xuất khẩu năm 2026

Các văn bản chính mà doanh nghiệp SXXK cần tham chiếu được tóm tắt dưới đây, cùng phần nội dung liên quan trực tiếp đến loại hình này.

Văn bản Nội dung liên quan đến SXXK
Luật Hải quan 54/2014/QH13 và các văn bản sửa đổi, bổ sung Nguyên tắc thủ tục, kiểm tra, giám sát hải quan
Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu 107/2016/QH13 Khoản 7 Điều 16 miễn thuế nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập để sản xuất hàng xuất khẩu
Nghị định 134/2016/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 18/2021/NĐ-CP Điều 12 về hồ sơ, điều kiện miễn thuế; quy định hoàn thuế khi nguyên liệu nhập kinh doanh được đưa vào sản xuất xuất khẩu
Nghị định 08/2015/NĐ-CP, sửa đổi bởi Nghị định 59/2018/NĐ-CP và 167/2025/NĐ-CP Thủ tục hải quan, thông báo cơ sở sản xuất, kiểm tra cơ sở sản xuất
Thông tư 38/2015/TT-BTC, sửa đổi bởi Thông tư 39/2018/TT-BTC và 121/2025/TT-BTC Điều 56 thông báo cơ sở sản xuất, Điều 60 báo cáo quyết toán, mẫu biểu

Thông tư 121/2025/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 01/02/2026 và thay đổi một số điểm về thông báo cơ sở sản xuất, địa điểm nộp báo cáo quyết toán và mẫu biểu, nên doanh nghiệp đã làm SXXK nhiều năm cũng cần rà lại quy trình nội bộ. Từ năm 2025, Tổng cục Hải quan được tổ chức lại thành Cục Hải quan, và các chi cục cũ được gộp thành Chi cục Hải quan khu vực, nên tên cơ quan tiếp nhận trên hồ sơ cũng thay đổi theo.

Dây chuyền chiết rót và đóng gói tự động trong nhà máy – Căn cứ pháp lý của loại hình sản xuất xuất khẩu năm 2026

4. Miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu SXXK và nghĩa vụ thuế còn lại

Lợi ích lớn nhất của loại hình SXXK là miễn thuế nhập khẩu SXXK cho nguyên liệu, vật tư, linh kiện nhập để sản xuất hàng xuất khẩu, theo khoản 7 Điều 16 Luật 107/2016/QH13 và Điều 12 Nghị định 134/2016/NĐ-CP đã được Nghị định 18/2021/NĐ-CP sửa đổi. Từ ngày 01/9/2016, nguyên liệu SXXK chuyển từ cơ chế nộp thuế rồi hoàn sang cơ chế miễn thuế ngay khi nhập, nên doanh nghiệp không phải đọng vốn vào tiền thuế trong thời gian sản xuất. Cơ chế hoàn thuế vẫn còn cho trường hợp nguyên liệu đã nhập theo loại hình kinh doanh và đã nộp thuế, sau đó mới được đưa vào sản xuất hàng xuất khẩu.

Máy đóng gói tự động trên dây chuyền sản xuất – Miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu SXXK và nghĩa vụ thuế còn lại

4.1. Điều kiện để được miễn thuế nhập khẩu

Doanh nghiệp cần đáp ứng đồng thời các điều kiện dưới đây, và hải quan có thể kiểm tra bất kỳ điều kiện nào trong quá trình hoạt động.

  • Cơ sở sản xuất: Có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng cơ sở sản xuất hàng xuất khẩu đặt tại Việt Nam
  • Máy móc, thiết bị: Có máy móc, thiết bị tại cơ sở phù hợp với sản phẩm và nguyên liệu nhập khẩu
  • Thông báo với hải quan: Đã thông báo cơ sở sản xuất và các thông tin liên quan với cơ quan hải quan theo quy định
  • Đúng mục đích: Nguyên liệu, vật tư nhập khẩu được dùng đúng vào việc sản xuất hàng xuất khẩu
  • Quản lý tồn kho: Theo dõi nguyên liệu, vật tư, sản phẩm và tồn kho theo cách đối chiếu được với tờ khai
  • Báo cáo và hồ sơ: Nộp báo cáo quyết toán đúng hạn và cung cấp hồ sơ khi cơ quan hải quan yêu cầu

Việc được miễn thuế không chỉ căn cứ vào loại hình đã khai trên tờ khai nhập khẩu. Doanh nghiệp phải chứng minh nguyên liệu thực tế đã được dùng đúng mục đích và các điều kiện trên vẫn được duy trì trong suốt thời gian nguyên liệu còn trong kho.

4.2. Những trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế

Nếu nguyên liệu, vật tư nhập theo loại hình SXXK được chuyển sang tiêu thụ nội địa, thay đổi mục đích sử dụng hoặc không còn đáp ứng điều kiện miễn thuế, doanh nghiệp phải làm thủ tục hải quan và kê khai, nộp thuế tương ứng. Khoản thuế phát sinh trong trường hợp này được nộp như hàng nhập khẩu thông thường, kể cả qua hình thức nộp thuế nhập khẩu online trên cổng thanh toán của hải quan.

Để không bị động khi phát sinh nghĩa vụ thuế, doanh nghiệp cần kiểm soát riêng sáu nhóm số liệu sau trong suốt năm tài chính.

Nhóm số liệu Vì sao phải theo dõi riêng
Nguyên liệu nhập khẩu còn tồn kho Là phần còn được miễn thuế nếu tiếp tục dùng cho sản xuất xuất khẩu
Nguyên liệu đưa vào sản xuất Là căn cứ để đối chiếu với định mức và sản phẩm đã xuất
Thành phẩm đã xuất khẩu Chứng minh nguyên liệu đã ra khỏi Việt Nam trong sản phẩm
Phế liệu, phế phẩm phát sinh Phải xử lý theo quy định, có thể phát sinh thuế nếu bán trong nước
Nguyên liệu dư thừa không dùng tiếp Phải tái xuất, chuyển mục đích hoặc tiêu hủy theo thủ tục
Thành phẩm chuyển tiêu thụ nội địa Phát sinh thuế cho phần nguyên liệu nằm trong thành phẩm đó

Khi một trong các nhóm này không được quản lý đầy đủ, doanh nghiệp có rủi ro bị ấn định thuế, truy thu thuế và bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP, văn bản thay Nghị định 128/2020/NĐ-CP về xử phạt trong lĩnh vực hải quan.

5. Hồ sơ nhập khẩu nguyên liệu theo loại hình SXXK

Bộ hồ sơ nhập khẩu nguyên liệu sản xuất xuất khẩu có phần cốt lõi giống lô hàng nhập kinh doanh, cộng thêm tài liệu chứng minh cơ sở sản xuất khi hải quan yêu cầu.

Chứng từ Nội dung và trường hợp áp dụng
Tờ khai hải quan nhập khẩu Khai theo loại hình nhập nguyên liệu SXXK, mã E31
Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice) Trị giá, số lượng, đơn giá từng dòng nguyên liệu
Phiếu đóng gói (Packing List) Quy cách đóng gói, trọng lượng, số kiện
Vận đơn (Bill of Lading hoặc Air Waybill) Theo phương thức vận chuyển đường biển hoặc hàng không
Hợp đồng mua bán (Sales Contract) Căn cứ giao dịch với nhà cung cấp nước ngoài
Chứng nhận xuất xứ C/O Khi có và khi cần áp dụng thuế ưu đãi đặc biệt
Giấy phép nhập khẩu Khi mặt hàng thuộc diện phải có giấy phép
Chứng từ kiểm tra chuyên ngành Khi mặt hàng thuộc diện quản lý chuyên ngành
Tài liệu về cơ sở sản xuất Chứng minh điều kiện áp dụng chính sách SXXK khi cần

Mã E31 là mã loại hình hải quan dùng cho tờ khai nhập nguyên liệu, vật tư để sản xuất hàng xuất khẩu, và mã này là dấu hiệu để hệ thống ghi nhận lô hàng thuộc diện miễn thuế. Tùy mặt hàng và chính sách quản lý, cơ quan hải quan có thể yêu cầu thêm chứng từ khác, chẳng hạn tài liệu kỹ thuật để xác định mã HS.

Cụm máy chiết rót bằng thép không gỉ trong nhà máy – Hồ sơ nhập khẩu nguyên liệu theo loại hình SXXK

6. Sáu bước thủ tục hải quan hàng sản xuất xuất khẩu

Sáu bước thủ tục hải quan hàng SXXK từ thông báo cơ sở sản xuất đến quyết toán

Thủ tục SXXK không chỉ gồm mở tờ khai nhập nguyên liệu và tờ khai xuất thành phẩm, mà còn gồm quản lý cơ sở sản xuất, định mức, nguyên liệu tồn kho và báo cáo quyết toán. Doanh nghiệp có thể triển khai theo sáu bước dưới đây, trong đó bước 1 làm một lần và các bước 2 đến 6 lặp lại theo từng đơn hàng và từng năm tài chính.

Bước 1: Thông báo cơ sở sản xuất

Trước khi nhập lô nguyên liệu đầu tiên theo loại hình SXXK, doanh nghiệp thông báo cơ sở sản xuất cho cơ quan hải quan theo Điều 56 Thông tư 38/2015/TT-BTC đã được sửa đổi. Nội dung thông báo gồm các thông tin sau:

  • Địa chỉ và quyền sử dụng: Địa chỉ cơ sở sản xuất cùng giấy tờ chứng minh quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng nhà xưởng
  • Máy móc và năng lực: Danh sách máy móc, thiết bị và năng lực sản xuất tương ứng của doanh nghiệp
  • Sản phẩm dự kiến: Ngành nghề và sản phẩm doanh nghiệp dự kiến sản xuất để xuất khẩu
  • Cơ sở bên ngoài: Thông tin cơ sở sản xuất thuê ngoài hoặc nhận sản xuất lại, nếu có

Cơ sở sản xuất phải phù hợp với hoạt động sản xuất thực tế, và doanh nghiệp cập nhật thông tin khi có thay đổi. Với doanh nghiệp làm SXXK lần đầu, cơ quan hải quan có thể kiểm tra cơ sở sản xuất, năng lực sản xuất trước hoặc sau khi nhận thông báo, nên hồ sơ nhà xưởng và máy móc cần khớp với những gì đang có tại xưởng.

Bước 2: Nhập khẩu nguyên liệu, vật tư

Sau khi ký hợp đồng với nhà cung cấp nước ngoài, doanh nghiệp làm thủ tục nhập khẩu nguyên liệu, vật tư theo trình tự sau: kiểm tra chính sách nhập khẩu của mặt hàng, xác định mã HS, kiểm tra thuế suất và điều kiện miễn thuế, chuẩn bị bộ chứng từ ở mục 5, rồi khai tờ khai theo loại hình E31. Nếu tờ khai được phân luồng đỏ, doanh nghiệp phối hợp với hải quan kiểm tra thực tế hàng hóa tại cảng hoặc địa điểm kiểm tra.

Ngay từ bước này, doanh nghiệp nên theo dõi riêng nguyên liệu nhập khẩu theo từng nguồn và từng loại hình, vì số liệu theo tờ khai là điểm xuất phát của báo cáo quyết toán cuối năm.

Bước 3: Đưa nguyên liệu vào sản xuất

Khi nguyên liệu đã thông quan và nhập kho, doanh nghiệp đưa nguyên liệu vào sản xuất theo kế hoạch, đồng thời ghi nhận đủ các số liệu dưới đây để đối chiếu về sau.

Số liệu cần ghi nhận Nguồn dữ liệu thường dùng
Nguyên liệu nhập kho và xuất kho sản xuất Phiếu nhập kho, phiếu xuất kho
Nguyên liệu thực tế sử dụng Báo cáo ca sản xuất, lệnh sản xuất
Bán thành phẩm và thành phẩm hoàn thành Báo cáo sản lượng, phiếu nhập kho thành phẩm
Phế liệu, phế phẩm phát sinh Biên bản cân phế liệu, báo cáo chất lượng
Nguyên liệu còn tồn kho Thẻ kho, biên bản kiểm kê

Số liệu phải đối chiếu được giữa bốn nguồn là kho, kế toán, sản xuất và tờ khai hải quan, vì hải quan sẽ so các nguồn này với nhau khi kiểm tra báo cáo quyết toán.

Bước 4: Xây dựng và quản lý định mức sản xuất

Định mức sản xuất xuất khẩu là lượng nguyên liệu thực tế cần dùng để làm ra một đơn vị sản phẩm, kể cả phần hao hụt, và đây là căn cứ để doanh nghiệp chứng minh lượng nguyên liệu đã đi vào sản phẩm xuất khẩu. Chẳng hạn, để sản xuất 1.000 sản phẩm nhựa, doanh nghiệp cần 500 kg hạt nhựa nguyên sinh, 20 kg phụ gia và 10 kg hạt màu, tức định mức hạt nhựa là 0,5 kg cho mỗi sản phẩm.

Tình huống sau là giả định, dùng các số liệu trên để thấy định mức ảnh hưởng thế nào đến quyết toán. Một nhà máy nhựa nhập 60.000 kg hạt nhựa qua Cát Lái theo loại hình E31 trong năm tài chính, rồi xuất khẩu 100.000 sản phẩm theo loại hình E62. Nếu đăng ký định mức 0,5 kg mỗi sản phẩm, lượng hạt nhựa được coi là đã xuất trong sản phẩm là 50.000 kg, nên tồn kho trên sổ phải là 10.000 kg. Khi kiểm kê, kho chỉ còn 9.200 kg, nghĩa là 800 kg chưa giải thích được, tương ứng tỷ lệ hao hụt 1,6% ở khâu ép nhựa mà định mức ban đầu chưa tính vào.

Nếu nhà máy có báo cáo sản xuất, biên bản cân phế liệu và tài liệu kỹ thuật cho thấy định mức thực tế là 0,508 kg mỗi sản phẩm, lượng nguyên liệu đã dùng là 50.800 kg và số liệu khớp với kho. Nếu không có tài liệu giải trình, 800 kg chênh lệch có thể bị coi là đã sử dụng sai mục đích và bị tính thuế nhập khẩu, thuế GTGT như hàng nhập khẩu thông thường.

Vì vậy định mức cần được xây dựng từ quy trình và số liệu sản xuất thực tế, không dùng định mức ước tính thiếu cơ sở, và doanh nghiệp lưu giữ tài liệu giải trình cho từng mã sản phẩm.

Bước 5: Xuất khẩu thành phẩm

Khi sản phẩm hoàn thành, doanh nghiệp chuẩn bị hợp đồng xuất khẩu hoặc đơn hàng, hóa đơn thương mại và packing list, kiểm tra thông tin sản phẩm và số lượng, rồi khai tờ khai hải quan xuất khẩu theo loại hình E62, là mã dùng cho sản phẩm được sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu theo loại hình SXXK. Sau khi kiểm tra thực tế hàng hóa nếu có và hoàn tất thông quan, doanh nghiệp tổ chức vận chuyển hàng ra nước ngoài.

Tên hàng, mã sản phẩm và số lượng trên tờ khai xuất phải trùng với mã sản phẩm dùng trong định mức, vì đây là cách duy nhất để hải quan đối chiếu thành phẩm đã xuất với nguyên liệu đã nhập và quá trình sản xuất.

Bước 6: Theo dõi nhập xuất tồn và lập báo cáo quyết toán

Sau mỗi kỳ nhập khẩu, sản xuất và xuất khẩu, doanh nghiệp theo dõi tình hình nhập, xuất, tồn của nguyên liệu, vật tư và thành phẩm. Theo Điều 60 Thông tư 38/2015/TT-BTC đã được sửa đổi, doanh nghiệp cung cấp thông tin từ hệ thống quản trị sản xuất cho hải quan, hoặc lập báo cáo quyết toán theo phương thức đang áp dụng, và trường hợp nộp định kỳ có hạn chậm nhất là ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính.

Dữ liệu cần quản lý cho báo cáo gồm nguyên liệu nhập trong kỳ, nguyên liệu đưa vào sản xuất, nguyên liệu tồn cuối kỳ, thành phẩm nhập kho, thành phẩm đã xuất và thành phẩm tồn, định mức thực tế, cùng tình hình xử lý phế liệu, phế phẩm và nguyên liệu dư thừa. Doanh nghiệp đối chiếu dữ liệu hải quan với dữ liệu kế toán và hệ thống quản trị sản xuất trước khi gửi báo cáo.

7. Báo cáo quyết toán SXXK và vì sao phải đối chiếu sớm

Đối chiếu nhập xuất tồn hạt nhựa SXXK: nhập 60.000 kg, xuất theo định mức 50.000 kg, chênh 800 kg

Báo cáo quyết toán SXXK là báo cáo tình hình sử dụng nguyên liệu, vật tư nhập khẩu, thành phẩm sản xuất ra và lượng hàng đã xuất khẩu trong năm tài chính. Qua báo cáo này, cơ quan hải quan đánh giá phần nguyên liệu được miễn thuế có thực sự đi vào sản phẩm xuất khẩu hay không, nên đây là khâu quyết định quyền miễn thuế của cả năm. Hướng dẫn lập từng chỉ tiêu và mẫu biểu có trong bài báo cáo quyết toán hải quan của Everest.

7.1. Nội dung báo cáo quyết toán

Doanh nghiệp tổng hợp các chỉ tiêu theo quy định, bao gồm tình hình nhập, xuất, tồn nguyên liệu, vật tư nhập khẩu, tình hình nhập, xuất, tồn thành phẩm được sản xuất từ nguyên liệu nhập khẩu, định mức thực tế của sản phẩm xuất khẩu và các thông tin liên quan đến nguồn nguyên liệu và sản phẩm. Với nhà máy nhựa ở mục 6, báo cáo phải thể hiện được cả 60.000 kg nhập, 50.800 kg đã dùng theo định mức thực tế và 9.200 kg tồn cuối kỳ.

7.2. Thời hạn và nơi nộp báo cáo quyết toán

Doanh nghiệp thuộc diện nộp báo cáo quyết toán định kỳ phải nộp chậm nhất vào ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính, tức khoảng cuối tháng 3 với doanh nghiệp có năm tài chính trùng năm dương lịch. Theo Thông tư 121/2025/TT-BTC, báo cáo được nộp tại Chi cục Hải quan khu vực nơi đã thông báo cơ sở sản xuất, và doanh nghiệp có nhiều cơ sở thuộc nhiều chi cục được chọn một chi cục để nộp tập trung. Doanh nghiệp còn phải báo cáo trước khi hợp nhất, sáp nhập, chia tách, giải thể hoặc chuyển địa điểm làm thủ tục nhập khẩu nguyên liệu.

7.3. Những sai lệch hay gặp khi lập báo cáo

Phần lớn sai lệch trong báo cáo quyết toán bắt nguồn từ việc ghi nhận số liệu trong năm, không phải từ khâu lập biểu cuối năm.

Sai lệch Hệ quả khi hải quan đối chiếu
Số liệu nhập kho không khớp với tờ khai nhập khẩu Phải giải trình từng tờ khai, có thể bị kiểm tra sau thông quan
Lượng xuất kho sản xuất không khớp với thực tế sử dụng Định mức bị nghi ngờ, tồn kho trên sổ sai
Không tách nguyên liệu nhập khẩu và nguyên liệu mua trong nước Không xác định được phần nguyên liệu được miễn thuế
Định mức không phản ánh hoạt động thực tế Phát sinh chênh lệch như 800 kg ở tình huống giả định
Không quản lý phế liệu, phế phẩm Phần hao hụt không có căn cứ giải trình
Không đối chiếu thành phẩm sản xuất với thành phẩm đã xuất Thành phẩm tồn bị coi là tiêu thụ nội địa
Tồn kho kế toán khác tồn kho trong báo cáo hải quan Báo cáo bị yêu cầu điều chỉnh, kéo dài thời gian xử lý

Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên đối chiếu số liệu theo quý hoặc theo tháng thay vì chờ đến cuối năm mới tổng hợp, vì khi đó chứng từ gốc của từng sai lệch vẫn còn dễ truy lại.

8. Những lưu ý quan trọng khi doanh nghiệp thực hiện SXXK

Năm lưu ý dưới đây gắn với năm điểm hải quan thường kiểm tra khi rà soát doanh nghiệp SXXK.

  • Không phải mọi nguyên liệu đều tự động được miễn thuế: Doanh nghiệp phải đáp ứng đủ điều kiện ở mục 4.1 và dùng nguyên liệu đúng mục đích, vì loại hình khai trên tờ khai không phải căn cứ duy nhất để xác định quyền miễn thuế
  • Quản lý riêng nguồn nguyên liệu nhập khẩu: Doanh nghiệp vừa nhập theo loại hình SXXK vừa mua trong nước hoặc nhập theo loại hình khác cần theo dõi riêng từng nguồn để xác định đúng nguyên liệu đã dùng
  • Cập nhật định mức thực tế: Định mức phải phản ánh đúng lượng nguyên liệu cần thiết, và khi thay đổi công nghệ, quy trình hoặc nguyên liệu thì doanh nghiệp cập nhật dữ liệu kèm căn cứ giải trình
  • Kiểm soát nguyên liệu dư thừa và phế liệu: Nguyên liệu dư, phế liệu, phế phẩm phải được xử lý theo quy định, không tự ý bán hoặc chuyển tiêu thụ nội địa khi chưa hoàn thành thủ tục hải quan và nghĩa vụ thuế
  • Lưu hồ sơ cho đợt kiểm tra: Chứng từ nhập khẩu, xuất khẩu, sổ kho, dữ liệu kế toán, tài liệu sản xuất và định mức cần được lưu đủ để phục vụ kiểm tra cơ sở sản xuất, tình hình sử dụng và tồn kho nguyên liệu

9. Dịch vụ hải quan cho doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu tại Everest Logistics

Với nhà máy làm SXXK, phần dễ sai nhất là khi mã nguyên liệu trên tờ khai E31 và mã sản phẩm trên tờ khai E62 không khớp với mã dùng trong định mức, nên Everest Logistics kiểm tra sự khớp này trước khi hàng đi. Trước mỗi lô, chuyên viên rà chính sách mặt hàng và mã HS, đối chiếu bản nháp invoice và packing list với danh mục nguyên liệu, sản phẩm đã đăng ký, và kiểm tra loại hình khai có phù hợp với cơ sở sản xuất đã thông báo hay không.

Robot công nghiệp trên dây chuyền tự động – Dịch vụ hải quan cho doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu tại Everest Logistics

Everest Logistics thành lập năm 2018, trụ sở tại TP.HCM, nhận khai hải quan nhập khẩu nguyên liệu, vật tư và xuất khẩu thành phẩm theo loại hình SXXK, hỗ trợ xử lý chứng từ, tư vấn định mức, quản lý nguyên liệu và báo cáo quyết toán. Everest còn phối hợp vận chuyển quốc tế bằng đường biển qua Cát Lái, Cái Mép, đường hàng không qua Tân Sơn Nhất và vận chuyển nội địa từ cảng về nhà máy, với quy trình phối hợp rõ ràng và chi phí dịch vụ báo trước theo từng lô.

Để chuyên viên đánh giá và gửi báo giá cho thủ tục SXXK, doanh nghiệp có thể chuẩn bị các tài liệu sau:

  • Thông tin cơ sở sản xuất: Địa chỉ nhà xưởng, danh sách máy móc chính và sản phẩm dự kiến xuất khẩu
  • Danh mục nguyên liệu nhập khẩu: Tên hàng, thông số kỹ thuật, nước xuất xứ và sản lượng nhập dự kiến mỗi tháng
  • Bản nháp invoice và packing list: Của lô nguyên liệu sắp nhập hoặc lô thành phẩm sắp xuất
  • Định mức đang dùng: Bảng định mức của các mã sản phẩm chính, kèm số liệu nhập xuất tồn gần nhất nếu cần rà soát trước kỳ quyết toán
Nhà máy SXXK hiếm khi gặp khó ở tờ khai từng lô, mà gặp khó khi quyết toán cuối năm cho thấy tồn kho trên sổ không khớp với kho thực. Đối chiếu nhập xuất tồn theo quý và cập nhật định mức ngay khi đổi khuôn hay đổi nguyên liệu là cách rẻ nhất để giữ quyền miễn thuế.

Quý doanh nghiệp cần tư vấn thủ tục hải quan, tra cứu mã HS hoặc nhận báo giá cước vận chuyển trọn gói, vui lòng liên hệ ngay với chuyên viên của Everest Logistics để được hỗ trợ phương án tối ưu nhất.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Sản xuất xuất khẩu có được miễn thuế nhập khẩu không?

Có, nguyên liệu, vật tư nhập khẩu để sản xuất hàng xuất khẩu được miễn thuế nhập khẩu theo khoản 7 Điều 16 Luật 107/2016/QH13, khi doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện tại Điều 12 Nghị định 134/2016/NĐ-CP đã được Nghị định 18/2021/NĐ-CP sửa đổi.

Doanh nghiệp có cần thông báo cơ sở sản xuất cho hải quan không?

Có, doanh nghiệp phải thông báo cơ sở sản xuất, máy móc, thiết bị và năng lực sản xuất trước khi nhập lô nguyên liệu đầu tiên, và cập nhật khi các thông tin này thay đổi để hải quan quản lý hoạt động sản xuất xuất khẩu.

Doanh nghiệp SXXK có phải lập báo cáo quyết toán không?

Có, doanh nghiệp cung cấp thông tin từ hệ thống quản trị sản xuất hoặc lập báo cáo quyết toán theo phương thức và điều kiện quy định tại Điều 60 Thông tư 38/2015/TT-BTC, đã được Thông tư 39/2018/TT-BTC và Thông tư 121/2025/TT-BTC sửa đổi.

Thời hạn nộp báo cáo quyết toán SXXK là bao lâu?

Với trường hợp nộp báo cáo quyết toán định kỳ, thời hạn là chậm nhất ngày thứ 90 kể từ ngày kết thúc năm tài chính, và doanh nghiệp phải báo cáo sớm hơn nếu hợp nhất, sáp nhập, chia tách, giải thể hoặc chuyển địa điểm làm thủ tục.

Doanh nghiệp SXXK có được bán nguyên liệu nhập khẩu vào thị trường nội địa không?

Doanh nghiệp có thể xử lý nguyên liệu theo các trường hợp pháp luật cho phép, nhưng phải làm thủ tục hải quan, kê khai và nộp thuế nếu phát sinh, và không được tự ý chuyển mục đích sử dụng khi chưa hoàn thành các thủ tục liên quan.

CÔNG TY TNHH EVEREST LOGISTICS