Quản trị chuỗi cung ứng là gì? Phân biệt với logistics

Chuỗi cung ứng là gì? Quản trị chuỗi cung ứng là gì?

Hình 1: Minh họa mạng lưới quản trị chuỗi cung ứng từ nhà cung cấp đến khách hàng

Chuỗi cung ứng là gì?

Chuỗi cung ứng là mạng lưới gồm các tổ chức, con người, nguồn lực, hoạt động và thông tin liên quan đến quá trình tạo ra, lưu chuyển và cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho khách hàng cuối.

Một chuỗi cung ứng cơ bản có thể gồm:

• Nhà cung cấp: Cung cấp nguyên liệu, linh kiện, bao bì hoặc dịch vụ đầu vào.
• Nhà sản xuất: Tổ chức sản xuất, kiểm soát chất lượng và tạo thành phẩm.
• Kho, logistics và phân phối: Lưu trữ, vận chuyển, giao nhận và đưa hàng đến điểm bán.
• Khách hàng cuối: Tạo ra nhu cầu và dữ liệu phản hồi cho toàn hệ thống.

Chuỗi cung ứng không chỉ là một tuyến đi thẳng từ nhà cung cấp đến khách hàng. Một doanh nghiệp có thể có nhiều nhà cung cấp, nhà máy, kho, cảng, đại lý, nhà phân phối và tuyến vận chuyển cùng tham gia. Vì vậy, đây là một mạng lưới cần được phối hợp theo cùng mục tiêu.

Quản trị chuỗi cung ứng là gì?

Quản trị chuỗi cung ứng, tiếng Anh là Supply Chain Management và thường viết tắt là SCM, là hoạt động hoạch định, tổ chức, phối hợp và kiểm soát các nguồn lực trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Phạm vi quản trị thường gồm dự báo nhu cầu, tìm nguồn cung ứng, mua hàng, sản xuất, tồn kho, vận tải, phân phối, dữ liệu đơn hàng và quan hệ đối tác.

Mục tiêu của SCM không chỉ là giảm cước vận chuyển. Doanh nghiệp cần cân bằng:

• Mức phục vụ: Đủ hàng, đúng số lượng, thời điểm và điều kiện giao nhận.
• Chi phí toàn chuỗi: Gồm mua hàng, sản xuất, tồn kho, vận tải, hải quan và xử lý đơn hàng.
• Khả năng đáp ứng: Có phương án khi nhu cầu, nguồn cung hoặc lịch vận tải thay đổi.
• Rủi ro và dữ liệu: Giảm phụ thuộc, đồng thời thống nhất thông tin đơn hàng, chứng từ và chi phí.

Nói ngắn gọn, quản trị chuỗi cung ứng quyết định mua gì, sản xuất bao nhiêu, lưu ở đâu, vận chuyển bằng phương án nào và giao ra sao. Logistics hỗ trợ thực hiện các quyết định đó.

Các thành phần và 3 dòng chảy trong chuỗi cung ứng

Hình 2: Minh họa ba dòng chảy vật chất, thông tin và tài chính trong chuỗi cung ứng

Các thành phần chính

Doanh nghiệp có thể phân tích chuỗi cung ứng theo các nhóm hoạt động sau:

Thành phần	Nội dung cần quản trị	Ví dụ dữ liệu cần theo dõi
Nguồn cung ứng	Lựa chọn, đánh giá và phối hợp với nhà cung cấp	Giá mua, thời gian đáp ứng, chất lượng, điều kiện thanh toán
Sản xuất	Lập kế hoạch năng lực, nguyên vật liệu và tiến độ	Kế hoạch sản xuất, định mức, công suất, tỷ lệ lỗi
Tồn kho	Cân bằng giữa khả năng đáp ứng và chi phí lưu trữ	Tồn kho an toàn, vòng quay, hàng chậm luân chuyển
Logistics	Vận tải, kho bãi, giao nhận và chứng từ	Lịch tàu, booking, thời gian vận chuyển, phí phát sinh
Phân phối	Đưa thành phẩm đến đại lý, nhà bán lẻ hoặc khách hàng	Đơn hàng, tồn kho tại điểm bán, thời gian giao
Phản hồi và hoàn trả	Xử lý hàng lỗi, hàng trả lại và khiếu nại	Nguyên nhân, chi phí xử lý, tỷ lệ khiếu nại

Dòng vật chất

Dòng vật chất là sự di chuyển của nguyên liệu, bán thành phẩm, thành phẩm và hàng hoàn trả. Dòng này có thể đi từ nhà cung cấp đến nhà máy, từ nhà máy đến kho hoặc từ kho đến khách hàng.

Trong xuất nhập khẩu, dòng vật chất có thể đi qua vận chuyển nội địa, cảng đi, vận tải biển hoặc hàng không, cảng đến, hải quan, kho trung chuyển và địa chỉ giao cuối.

Dòng thông tin

Dòng thông tin giúp các bên biết nhu cầu, số lượng, thời điểm giao, trạng thái vận chuyển và yêu cầu chứng từ. Dữ liệu thường gồm dự báo, đơn đặt hàng, invoice, packing list, B/L, AWB, tờ khai hải quan và biên bản giao nhận.

Nếu thông tin sai hoặc truyền chậm, doanh nghiệp có thể đặt thiếu hàng, giữ tồn kho lớn, đặt nhầm lịch tàu hoặc thiếu hồ sơ hải quan. Vì vậy, dữ liệu giữa các bộ phận và đối tác phải được chuẩn hóa.

Dòng tài chính

Dòng tài chính liên quan đến thanh toán, công nợ, trị giá hàng hóa, chi phí sản xuất, cước vận tải, thuế và phí dịch vụ. Với hàng nhập khẩu, doanh nghiệp cần dự tính cả local charges, thủ tục hải quan, thuế và giao hàng nội địa ngoài giá mua.

Ba dòng chảy liên quan trực tiếp với nhau. Thay đổi lịch giao hàng có thể làm thay đổi tồn kho, chi phí lưu bãi, kế hoạch sản xuất và thời hạn thanh toán.

Phân biệt quản trị chuỗi cung ứng và quản trị logistics

Hình 3: Minh họa phạm vi quản trị chuỗi cung ứng và hoạt động logistics

Logistics và quản trị chuỗi cung ứng có quan hệ gần nhau nhưng không đồng nghĩa. Logistics tập trung vào di chuyển, lưu giữ và giao hàng; SCM bao quát thêm nguồn cung, sản xuất, tồn kho, đối tác và nhu cầu thị trường.

Tiêu chí	Quản trị chuỗi cung ứng	Quản trị logistics
Phạm vi	Toàn bộ mạng lưới từ nguồn cung đến khách hàng	Các hoạt động vận chuyển, lưu trữ, giao nhận và thực hiện đơn hàng
Thời hạn quyết định	Chiến lược, trung hạn và hằng ngày	Chủ yếu là kế hoạch vận hành và thực hiện
Bên liên quan	Nhà cung cấp, nhà sản xuất, forwarder, kho, nhà phân phối, bán lẻ và khách hàng	Hãng tàu, hãng bay, kho, cảng, trucking, đại lý và các bên giao nhận
Dữ liệu	Nhu cầu, nguồn cung, sản xuất, tồn kho, đơn hàng và logistics	Kích thước, trọng lượng, tuyến, lịch vận chuyển và chứng từ
Mục tiêu	Tối ưu giá trị, khả năng đáp ứng và rủi ro của toàn hệ thống	Đưa hàng đúng nơi, đúng thời điểm, đúng điều kiện với chi phí phù hợp
Đầu ra	Quyết định về mạng lưới, nguồn cung, kế hoạch và tồn kho	Kế hoạch vận tải, kho, giao nhận, khai báo và xử lý phát sinh
Quan hệ	Bao gồm logistics và phối hợp logistics với các chức năng khác	Là một phần của chuỗi cung ứng

Ví dụ, SCM có thể quyết định nhập nguyên liệu từ hai nguồn để giảm phụ thuộc, giữ mức tồn kho an toàn và chọn cảng phù hợp với nhà máy. Bộ phận logistics hoặc forwarder sẽ triển khai booking, vận tải, khai báo hải quan, lấy hàng và giao về kho theo kế hoạch đó.

Doanh nghiệp không nên dùng một đơn vị logistics để thay thế toàn bộ chức năng SCM. Forwarder hỗ trợ vận hành và dữ liệu giao nhận; doanh nghiệp vẫn quyết định nhu cầu, nguồn cung, sản xuất, tồn kho và tiêu chuẩn dịch vụ.

Quy trình và mô hình quản trị chuỗi cung ứng trong doanh nghiệp

Hình 4: Minh họa quy trình quản trị chuỗi cung ứng từ dự báo đến phân phối

Quy trình quản trị chuỗi cung ứng cơ bản

Một quy trình thực tế có thể triển khai theo 5 bước:

1. Dự báo nhu cầu: Xác định nhu cầu bán hàng, kế hoạch sản xuất và thời điểm cần nguyên vật liệu.
2. Lập kế hoạch cung ứng: Tính số lượng cần mua, thời gian đặt hàng, tồn kho an toàn và phương án thay thế.
3. Quản lý nhà cung cấp: Đánh giá giá, chất lượng, năng lực đáp ứng, điều kiện thương mại và rủi ro phụ thuộc.
4. Tổ chức sản xuất và tồn kho: Phân bổ nguyên liệu, kiểm soát tiến độ, quản lý kho và chuẩn bị thành phẩm.
5. Vận tải, phân phối và cải tiến: Chọn phương thức, theo dõi đơn hàng, đối soát chi phí và cập nhật kế hoạch.

Với lô hàng quốc tế, bước vận tải và phân phối cần gắn với HS Code, invoice, packing list, điều kiện Incoterms, lịch tàu hoặc chuyến bay, thủ tục hải quan và năng lực giao hàng tại điểm đến.

Mô hình đơn giản và mô hình nhiều bên

Mô hình	Đặc điểm	Rủi ro cần kiểm soát	Năng lực cần có
Mô hình trực tiếp	Doanh nghiệp mua nguyên liệu, sản xuất và giao hàng	Phụ thuộc vào ít nhân sự và nhà cung cấp	Quy trình nội bộ, tồn kho và dữ liệu đơn hàng
Mô hình nhiều nhà cung cấp	Có nhiều nguồn nguyên liệu hoặc nhà thầu	Không đồng nhất chất lượng, thời gian, chứng từ	Tiêu chuẩn nhà cung cấp và phương án thay thế
Mô hình có 3PL hoặc forwarder	Thuê bên ngoài vận tải, kho, khai báo hoặc phân phối	Thiếu dữ liệu, sai phạm vi dịch vụ, phí phát sinh	Hợp đồng, KPI, bàn giao và đối soát
Mô hình đa quốc gia	Có nhiều nước sản xuất, tuyến và thị trường	Khác biệt quy định, thuế và nguy cơ gián đoạn	Chứng từ, trade compliance và dự phòng

FCL phù hợp khi đủ lượng hàng hoặc cần kiểm soát riêng container. LCL phù hợp với lô chưa đủ container nhưng cần tính thời gian gom và tách hàng tại CFS. Air Freight thường phù hợp với hàng cần thời gian ngắn hoặc kế hoạch bổ sung gấp. Lựa chọn phải dựa trên tổng chi phí, thời hạn và tính chất hàng.

KPI, rủi ro và công nghệ hỗ trợ quản trị chuỗi cung ứng

Hình 5: Minh họa KPI, dữ liệu và quản trị rủi ro trong chuỗi cung ứng

KPI cần theo dõi

Doanh nghiệp nên chọn KPI dựa trên mục tiêu và dữ liệu có thể thu thập ổn định:

KPI	Ý nghĩa	Dữ liệu cần lấy
Độ chính xác dự báo	Đo chênh lệch giữa nhu cầu dự kiến và thực tế	Forecast, đơn hàng thực tế, thời kỳ đo
OTIF	Đo tỷ lệ giao đúng thời gian và đủ số lượng	Ngày hẹn, ngày giao, số lượng đặt và số lượng nhận
Thời gian chu kỳ đơn hàng	Đo thời gian từ nhận đơn đến hoàn tất giao	Thời điểm nhận, xử lý, xuất kho và giao hàng
Số ngày tồn kho	Theo dõi lượng vốn nằm trong hàng tồn	Tồn kho bình quân, giá vốn, sản lượng tiêu thụ
Tỷ lệ hết hàng	Đo khả năng đáp ứng nhu cầu	Số lần thiếu hàng, số đơn bị ảnh hưởng và thời gian thiếu
Chi phí logistics trên đơn hàng	Theo dõi chi phí vận tải, kho và xử lý	Cước, phí địa phương, kho, giao nhận, số đơn
Tỷ lệ hư hỏng hoặc khiếu nại	Đo chất lượng đóng gói, vận chuyển và giao nhận	Biên bản, hình ảnh, nguyên nhân và chi phí xử lý

Mỗi KPI cần gắn với một quyết định, chẳng hạn điều chỉnh tồn kho, thay đổi tuyến vận tải, đánh giá nhà cung cấp hoặc sửa quy trình bàn giao chứng từ.

Rủi ro thường gặp

Các rủi ro phổ biến trong chuỗi cung ứng gồm:

• Phụ thuộc một nguồn cung: Khi nhà cung cấp gặp sự cố, doanh nghiệp không có phương án thay thế.
• Dự báo sai: Đặt quá nhiều hàng làm tăng tồn kho hoặc đặt quá ít làm gián đoạn sản xuất.
• Thiếu dữ liệu theo dõi: Không biết chính xác hàng đang ở đâu, chứng từ nào còn thiếu hoặc chi phí nào đã phát sinh.
• Chậm thông quan: Mô tả hàng, HS Code, giấy phép hoặc chứng từ không phù hợp với lô hàng.
• Tắc nghẽn vận tải: Lịch tàu, chuyến bay, cảng hoặc năng lực giao hàng thay đổi.
• Không tách rõ phạm vi dịch vụ: Báo giá không thể hiện bên chịu thuế, phí đầu đến, giao nội địa hoặc xử lý phát sinh.

Vai trò của công nghệ

ERP có thể kết nối dữ liệu mua hàng, bán hàng, sản xuất và tài chính. WMS hỗ trợ quản lý kho. TMS hỗ trợ lập kế hoạch vận tải, theo dõi chuyến và đối soát chi phí. Hệ thống tracking giúp doanh nghiệp cập nhật trạng thái lô hàng.

Công nghệ chỉ hiệu quả khi dữ liệu đầu vào đúng, mã hàng thống nhất và quy trình được phân quyền. Phần mềm không thay thế việc đánh giá nhà cung cấp, kiểm tra chứng từ hoặc lựa chọn phương án vận tải.

Logistics quốc tế và hải quan trong chuỗi cung ứng tại Everest Logistics

Hình 6: Minh họa vai trò logistics quốc tế và hải quan trong chuỗi cung ứng

Năng lực hỗ trợ vận hành

Everest Logistics hỗ trợ vận tải biển FCL/LCL, Air Freight, trucking, kho CFS, khai báo hải quan và tư vấn hồ sơ theo từng lô hàng.

Everest hỗ trợ kết nối các chặng từ điểm lấy hàng đến kho đích. Công ty không thay thế chức năng quản trị nguồn cung, sản xuất hoặc tồn kho; vai trò là thực hiện và kiểm soát phần logistics, chứng từ và thông quan.

Quy trình tiếp nhận và báo giá

Doanh nghiệp có thể chuẩn bị các thông tin sau để được đánh giá phương án:

• Thông tin hàng hóa: Tên hàng, tính chất, công dụng, mã HS dự kiến nếu có và yêu cầu bảo quản.
• Quy cách lô hàng: Số kiện, kích thước, trọng lượng, thể tích, loại bao bì và khả năng xếp chồng.
• Tuyến vận chuyển: Địa chỉ lấy hàng, cảng hoặc sân bay đi, cảng hoặc sân bay đến và địa chỉ giao cuối.
• Điều kiện giao nhận: Incoterms, bên chịu cước, thời hạn giao hàng, yêu cầu khai báo và giấy phép chuyên ngành.
• Chứng từ hiện có: Commercial invoice, packing list, catalogue, datasheet, hợp đồng và các giấy tờ liên quan.

Quy trình tiếp nhận gồm rà soát lô hàng, kiểm tra tuyến và phương thức, xác định phạm vi dịch vụ, lập báo giá, đặt chỗ, phối hợp chứng từ và theo dõi giao nhận.

Khi đánh giá một phương án logistics, doanh nghiệp nên xem tổng chi phí và thời gian từ điểm lấy hàng đến kho đích. Chỉ so sánh cước vận tải chính có thể bỏ qua phí đầu đi, phí đầu đến, thủ tục hải quan, lưu kho hoặc giao hàng nội địa.

Liên hệ tư vấn

Doanh nghiệp cần tư vấn phương án vận tải quốc tế, khai báo hải quan hoặc nhận báo giá có thể liên hệ:

• Hotline tư vấn: 0919 108 538, Mr. Ryan Vỹ.
• Hotline chăm sóc khách hàng: 082 555 5652, Ms. Quyên.
• Email: ryan@everlog.vn hoặc lequyen@everlog.vn.
• Website: Everest Logistics.
• Trụ sở: 6–8 Đoàn Văn Bơ, Phường 9, Quận 4, TP. Hồ Chí Minh.

Câu hỏi thường gặp về quản trị chuỗi cung ứng

Hình 7: Minh họa tổng quan chuỗi cung ứng và các bên tham gia

Quản trị chuỗi cung ứng là gì?

Quản trị chuỗi cung ứng là quá trình phối hợp nguồn cung, sản xuất, tồn kho, logistics, phân phối, thông tin và đối tác để đáp ứng nhu cầu khách hàng với chi phí và rủi ro có thể kiểm soát.

Logistics có phải là quản trị chuỗi cung ứng không?

Không hoàn toàn. Logistics là một phần của chuỗi cung ứng, tập trung vào vận chuyển, lưu trữ, giao nhận, thực hiện đơn hàng và dữ liệu liên quan. Quản trị chuỗi cung ứng có phạm vi rộng hơn, bao gồm cả nguồn cung, sản xuất, tồn kho, đối tác và nhu cầu thị trường.

Chuỗi cung ứng gồm những dòng chảy nào?

Ba dòng chảy chính là dòng vật chất, dòng thông tin và dòng tài chính. Dòng vật chất là nguyên liệu và thành phẩm; dòng thông tin là đơn hàng, dự báo, chứng từ và trạng thái giao hàng; dòng tài chính là thanh toán, công nợ, thuế và chi phí.

Doanh nghiệp nhỏ nên bắt đầu quản trị chuỗi cung ứng từ đâu?

Doanh nghiệp nên lập danh sách nhà cung cấp, chuẩn hóa mã hàng và dữ liệu đơn hàng, xác định mức tồn kho, theo dõi thời gian giao và tách rõ chi phí logistics. Khi dữ liệu tăng, có thể dùng phần mềm phù hợp.

Khi nào nên thuê forwarder hoặc đơn vị khai báo hải quan?

Doanh nghiệp nên cân nhắc thuê đơn vị chuyên môn khi có lô hàng quốc tế, nhiều chứng từ, tuyến phức tạp, hàng cần kiểm tra chuyên ngành hoặc chưa có nhân sự xử lý ổn định. Trước khi ký dịch vụ, cần xác nhận phạm vi vận tải, khai báo, thuế, phí đầu đến, giao nội địa và trách nhiệm khi phát sinh.

Quản trị chuỗi cung ứng rộng hơn logistics, nhưng hiệu quả của chuỗi phụ thuộc lớn vào vận chuyển, lưu trữ, khai báo và giao nhận. Kiểm soát tốt dữ liệu hàng hóa, chứng từ, lịch vận chuyển và chi phí giúp doanh nghiệp lập kế hoạch cung ứng và xử lý rủi ro tốt hơn.

Ngày cập nhật: 24/09/2026