Mỹ là một trong những thị trường cung cấp nông sản lớn và quan trọng hàng đầu của Việt Nam, từ đậu tương, ngô, lúa mì đến hạnh nhân, óc chó, táo và nho. Thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ không giống nhau cho mọi mặt hàng, vì mức chế biến và mục đích sử dụng của lô hàng quyết định chính sách kiểm dịch, an toàn thực phẩm, bộ hồ sơ và mức thuế phải nộp. Bài viết đi lần lượt qua cách phân nhóm hàng, các chính sách cần kiểm tra, bộ hồ sơ, quy trình 8 bước tại cảng và cách áp mã HS, thuế MFN với hàng Mỹ.
Những điểm chính
- Xác định nhóm hàng trước: Nông sản thô, nông sản đã sơ chế và sản phẩm đã chế biến chịu chính sách nhập khẩu và cách quản lý khác nhau, nên doanh nghiệp cần chốt dạng hàng và mục đích sử dụng trước khi ký hợp đồng
- Chứng từ phải khớp nhau: Tên hàng, số lượng, trọng lượng, người xuất khẩu và người nhập khẩu phải thống nhất trên hóa đơn, phiếu đóng gói, vận đơn và Phytosanitary Certificate do phía Mỹ cấp
- Hàng Mỹ áp thuế MFN: Việt Nam và Mỹ chưa có hiệp định thương mại tự do song phương, nên C/O do phía Mỹ phát hành không đưa thuế nhập khẩu xuống thấp hơn mức MFN
Nội dung
- 1. Nông sản nhập khẩu từ Mỹ gồm những loại nào và cách phân nhóm hàng
- 2. Chính sách nhập khẩu nông sản từ Mỹ cần kiểm tra trước khi ký hợp đồng
- 3. Hồ sơ nhập khẩu nông sản từ Mỹ gồm những chứng từ nào
- 4. Quy trình làm thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ qua 8 bước
- 4.1. Kiểm tra chính sách nhập khẩu của mặt hàng
- 4.2. Kiểm tra bộ chứng từ
- 4.3. Đăng ký kiểm dịch thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm
- 4.4. Khai báo hải quan
- 4.5. Nhận kết quả phân luồng và nộp thuế
- 4.6. Lấy mẫu kiểm dịch thực tế tại cảng
- 4.7. Nhận kết quả chuyên ngành và hoàn tất thông quan
- 4.8. Nhận hàng và đưa container về kho
- 5. Mã HS và thuế nhập khẩu nông sản từ Mỹ theo mức MFN
- 6. Dịch vụ làm thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ tại Everest Logistics
- Câu hỏi thường gặp (FAQ)
1. Nông sản nhập khẩu từ Mỹ gồm những loại nào và cách phân nhóm hàng
Các mặt hàng nông sản nhập khẩu chủ yếu từ Mỹ gồm đậu tương (đậu nành), đậu gà, ngô (bắp), lúa mì, hạnh nhân, quả óc chó, táo, nho tươi, nho khô và việt quất. Khi làm thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ, doanh nghiệp cần phân biệt rõ lô hàng thuộc một trong ba dạng sau:
- Nguyên liệu thô: Nông sản chưa qua chế biến, còn nguyên trạng sau thu hoạch, ví dụ ngô hạt hoặc đậu nành thô.
- Nông sản đã sơ chế: Nông sản đã qua các công đoạn làm sạch, bóc vỏ, tách hạt, sấy khô hoặc cấp đông nhưng chưa làm thay đổi bản chất sản phẩm, ví dụ quả óc chó tách vỏ hoặc hạnh nhân sấy khô tự nhiên.
- Sản phẩm đã chế biến: Nông sản đã thay đổi cấu trúc hoặc bản chất thông qua nấu chín, tẩm ướp gia vị hoặc đóng hộp, ví dụ đậu gà rang muối, trái cây sấy dẻo có đường hay bột mì.
Việc xác định chính xác nhóm hàng là bước quan trọng, vì mỗi nhóm chịu chính sách nhập khẩu và cách quản lý khác nhau, từ việc có phải kiểm dịch thực vật hay không đến mã HS, thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng. Cùng là hạnh nhân, nhưng dạng hạt sấy tự nhiên và dạng rang muối đóng túi đi theo hai bộ hồ sơ khác nhau khi doanh nghiệp nhập khẩu nông sản Mỹ.
Nông sản từ Mỹ thường về Việt Nam bằng đường biển theo hình thức FCL (thuê nguyên container) hoặc LCL (hàng lẻ ghép chung container), còn quả tươi có thời hạn bán ngắn như cherry có thể đi đường hàng không. Đậu tương, ngô và lúa mì với khối lượng lớn còn có thể đi tàu hàng rời, khi đó hàng được kiểm dịch theo từng lớp khi dỡ và chỉ được đưa vào sản xuất sau khi có giấy kiểm dịch chính thức.
2. Chính sách nhập khẩu nông sản từ Mỹ cần kiểm tra trước khi ký hợp đồng
- Xác định thông tin sản phẩm: Doanh nghiệp cần kiểm tra tên khoa học, thành phần cấu tạo, trạng thái chế biến (tươi, khô, đông lạnh, đã nấu chín) và mục đích sử dụng của hàng hóa, tức là làm thực phẩm cho người, làm thức ăn chăn nuôi hay làm giống cây trồng. Cùng một tàu đậu tương, phần bán cho nhà máy ép dầu là thực phẩm, còn phần bán cho nhà máy thức ăn đi theo hồ sơ riêng được trình bày ở bài thủ tục nhập khẩu thức ăn chăn nuôi, nên mục đích cần ghi rõ trên hợp đồng, hóa đơn và tờ khai ngay từ đầu.
- Kiểm tra danh mục kiểm dịch thực vật: Doanh nghiệp xác định mặt hàng có nằm trong danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật của Việt Nam theo Thông tư 14/2024/TT-BNNPTNT hay không, và nếu có thì bắt buộc phải làm thủ tục kiểm dịch thực vật khi hàng về đến cảng nhập khẩu. Ngũ cốc, đậu và hạt khô được đăng ký kiểm dịch khi hàng về, còn quả tươi như táo, nho từ Mỹ phải có giấy phép kiểm dịch nhập khẩu trước khi ký hợp đồng.
- Xác định diện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm (ATTP): Doanh nghiệp rà soát mặt hàng có thuộc đối tượng phải kiểm tra ATTP theo quy định của Bộ Y tế hoặc Bộ Nông nghiệp và Môi trường hay không, và lô hàng sẽ được kiểm tra theo phương thức giảm, thông thường hay chặt. Lô dùng làm thức ăn chăn nuôi không đi theo hồ sơ ATTP, nhưng vẫn phải kiểm dịch thực vật trước khi thông quan.
- Kiểm tra điều kiện của quốc gia xuất khẩu và cơ sở sản xuất: Theo Điều 14 Nghị định 15/2018/NĐ-CP, thực phẩm nguồn gốc thực vật nhập khẩu, trừ loại đã chế biến bao gói sẵn, phải đến từ quốc gia có tên trong danh sách đăng ký xuất khẩu vào Việt Nam. Với quả tươi, vùng trồng và cơ sở đóng gói tại Mỹ còn phải nằm trong danh sách được Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật chấp thuận và có mã số xuất khẩu vào Việt Nam.
Phần riêng của nguồn hàng Mỹ là ngô và đậu tương biến đổi gen, vì phần lớn hai loại cây này trồng tại Mỹ là giống biến đổi gen. Sinh vật biến đổi gen dùng làm thực phẩm hoặc thức ăn chăn nuôi phải có giấy xác nhận đủ điều kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp cho đúng mục đích sử dụng, theo Nghị định 69/2010/NĐ-CP được sửa đổi gần nhất bởi Nghị định 43/2026/NĐ-CP, nên người mua nên yêu cầu người bán cam kết bằng văn bản về các sự kiện biến đổi gen có trong lô hàng.
3. Hồ sơ nhập khẩu nông sản từ Mỹ gồm những chứng từ nào
- Commercial Invoice (hóa đơn thương mại): Thể hiện thông tin người bán, người mua, tên hàng, số lượng, trọng lượng, đơn giá và tổng trị giá lô hàng để làm cơ sở tính thuế.
- Packing List (phiếu đóng gói): Thể hiện số kiện hoặc số thùng, trọng lượng tịnh (Net Weight), trọng lượng cả bì (Gross Weight), quy cách đóng gói và cách thức xếp hàng.
- Bill of Lading (vận đơn): Chứng từ vận tải do hãng tàu cấp, hoặc vận đơn hàng không (Air Waybill) do hãng hàng không cấp, thể hiện người gửi (Shipper), người nhận (Consignee), số container, số seal, cảng xếp hàng tại Mỹ và cảng dỡ hàng tại Việt Nam.
- Sales Contract (hợp đồng thương mại): Văn bản thỏa thuận mua bán giữa hai bên, quy định rõ điều kiện giao hàng theo Incoterms, điều kiện thanh toán và trách nhiệm của mỗi bên.
- Phytosanitary Certificate (giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật): Chứng từ bắt buộc với mặt hàng thuộc diện kiểm dịch, do Cục Kiểm dịch động thực vật thuộc Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA APHIS) cấp, xác nhận hàng hóa không mang dịch hại. Doanh nghiệp được nộp bản chụp hoặc bản điện tử khi đăng ký, nhưng phải nộp bản chính trước khi nhận giấy kiểm dịch Việt Nam theo Điều 6 Thông tư 33/2014/TT-BNNPTNT.
- C/O (Certificate of Origin, giấy chứng nhận xuất xứ): Xác nhận nguồn gốc xuất xứ hàng hóa, với hàng Mỹ thường do phòng thương mại tại Mỹ chứng nhận theo đề nghị của người xuất khẩu, và chỉ cần khi hợp đồng, ngân hàng hoặc cơ quan quản lý yêu cầu chứng minh xuất xứ.
- Chứng từ chuyên ngành khác: Giấy phép kiểm dịch nhập khẩu đối với quả tươi, chi tiết ở bài thủ tục nhập khẩu trái cây, bản tự công bố sản phẩm với thực phẩm đã chế biến bao gói sẵn, hoặc giấy tờ về an toàn thực phẩm và biến đổi gen tùy loại mặt hàng.
Tất cả thông tin về tên hàng hóa, số lượng, trọng lượng, người xuất khẩu và người nhập khẩu phải thống nhất, khớp nhau hoàn toàn trên mọi chứng từ. Sai lệch hay gặp nhất nằm ở tên hàng trên Phytosanitary Certificate, chẳng hạn giấy ghi "walnuts in shell" trong khi hóa đơn là nhân óc chó, hoặc thiếu tên khoa học Juglans regia, nên bản nháp cần được đối chiếu trước khi người bán xin giấy chính thức.
4. Quy trình làm thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ qua 8 bước
4.1. Kiểm tra chính sách nhập khẩu của mặt hàng
Doanh nghiệp xác định mã HS của hàng hóa, rồi kiểm tra mặt hàng có cần xin giấy phép nhập khẩu hay không, có phải kiểm dịch thực vật hoặc kiểm tra an toàn thực phẩm hay không, theo các tiêu chí ở mục 2.
4.2. Kiểm tra bộ chứng từ
Doanh nghiệp kiểm tra tính chính xác và thống nhất giữa Invoice, Packing List, vận đơn (B/L) và Phytosanitary Certificate, tốt nhất là ngay từ bản nháp khi hàng còn ở kho người bán tại Mỹ.
4.3. Đăng ký kiểm dịch thực vật và kiểm tra an toàn thực phẩm
Khi nhận giấy báo hàng đến (Arrival Notice), doanh nghiệp khai hồ sơ đăng ký kiểm dịch thực vật trên Cổng thông tin một cửa quốc gia và nộp kèm chứng từ lô hàng. Hệ thống tiếp nhận và chuyển hồ sơ về Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng quản lý cảng nhập khẩu, ví dụ Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng II với khu vực TP.HCM, sau đó doanh nghiệp nhận giấy đăng ký kiểm dịch đã được duyệt và cấp số qua hệ thống. Từ 01/9/2026, với lô dùng làm thực phẩm, hồ sơ kiểm tra an toàn thực phẩm được nộp riêng cho cơ quan do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh giao, tách khỏi hồ sơ kiểm dịch theo Thông tư 22/2026/TT-BNNMT.
4.4. Khai báo hải quan
Doanh nghiệp dùng phần mềm khai hải quan điện tử để truyền tờ khai nhập khẩu, nhập chính xác mã HS, trị giá hóa đơn, mã biểu thuế và số giấy đăng ký kiểm dịch chuyên ngành. Các bước nhập liệu và lỗi hay gặp khi truyền tờ khai được trình bày ở bài mở tờ khai hải quan.
4.5. Nhận kết quả phân luồng và nộp thuế
Hệ thống hải quan trả về kết quả phân luồng tờ khai xanh, vàng hoặc đỏ, sau đó doanh nghiệp hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế nhập khẩu và thuế giá trị gia tăng nếu mặt hàng thuộc diện chịu thuế. Nông sản chưa chế biến hoặc chỉ qua sơ chế thông thường không chịu thuế giá trị gia tăng ở khâu nhập khẩu theo Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15, còn hàng đã rang, tẩm gia vị hay bột mì thì chịu thuế.
4.6. Lấy mẫu kiểm dịch thực tế tại cảng
- Doanh nghiệp chuẩn bị một bộ hồ sơ giấy, gồm cả bản gốc Phytosanitary Certificate của Mỹ, để nộp tại văn phòng Chi cục Kiểm dịch thực vật tại cảng đối chiếu.
- Doanh nghiệp liên hệ với cảng để đăng ký hạ container hoặc chuyển container vào khu vực cắt chì, khu vực kiểm hóa.
- Cán bộ kiểm dịch xuống bãi cảng, cắt chì và mở container (hoặc hầm tàu với hàng rời) để kiểm tra cảm quan tình trạng hàng hóa và lấy mẫu nông sản thực tế theo quy định.
- Mẫu sau khi lấy được niêm phong và mang về phòng thí nghiệm của Chi cục để phân tích dịch hại, nấm mốc hoặc côn trùng sống bám theo hàng, và nếu phát hiện côn trùng sống thì lô hàng phải hun trùng bằng chi phí của chủ hàng.
4.7. Nhận kết quả chuyên ngành và hoàn tất thông quan
Nếu mẫu đạt yêu cầu, Chi cục Kiểm dịch thực vật trả kết quả điện tử lên Cổng thông tin một cửa quốc gia, thường trong 24 giờ kể từ khi bắt đầu kiểm dịch với lô sạch. Cơ quan hải quan tại cảng kiểm tra chứng thư, đối chiếu hồ sơ và quyết định thông quan cho lô hàng.
4.8. Nhận hàng và đưa container về kho
Doanh nghiệp mang lệnh giao hàng điện tử (EDO, Electronic Delivery Order) và tờ khai đã thông quan đến văn phòng cảng để thanh toán các chi phí nội địa như phí nâng hạ, phí lưu bãi, làm thủ tục lấy hàng và vận chuyển container về kho của doanh nghiệp.
5. Mã HS và thuế nhập khẩu nông sản từ Mỹ theo mức MFN
Mã HS là căn cứ để xác định thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và chính sách quản lý của hàng hóa. Khi áp mã, doanh nghiệp căn cứ vào bản chất tự nhiên, thành phần cấu tạo, hàm lượng, mức độ chế biến (tươi, sấy khô, rang chín, xay bột) và công dụng thực tế của hàng hóa để tra cứu trong Danh mục hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu Việt Nam, theo sáu quy tắc phân loại được giải thích ở bài HS code là gì.
Sau khi có mã HS, doanh nghiệp tra thuế suất tại Biểu thuế nhập khẩu ưu đãi (thuế MFN, mức áp chung cho hàng từ các nước có quan hệ đối xử tối huệ quốc với Việt Nam) ban hành kèm Nghị định 26/2023/NĐ-CP, đã được Nghị định 73/2025/NĐ-CP sửa đổi từ ngày 31/3/2025. Việt Nam và Mỹ hiện chưa có hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương, nên nông sản nhập khẩu từ Mỹ áp mức thuế MFN chứ không được hưởng các mức ưu đãi đặc biệt như ATIGA hay VKFTA. Bảng dưới tra ngày 04/11/2026 cho một số mặt hàng chính.
| Mặt hàng | Mã HS | Thuế MFN áp cho hàng Mỹ |
|---|---|---|
| Đậu tương, trừ loại làm giống | 1201.90.00 | 0% |
| Ngô hạt, loại khác (thường làm thức ăn chăn nuôi) | 1005.90.99 | 0% |
| Ngô hạt thích hợp dùng cho người | 1005.90.91 | 2% |
| Lúa mì, meslin | Nhóm 1001.99 | 0% |
| Hạnh nhân chưa bóc vỏ | 0802.11.00 | 10% |
| Hạnh nhân đã bóc vỏ, chưa chần | 0802.12.90 | 5% |
| Óc chó chưa bóc vỏ | 0802.31.00 | 8% |
| Óc chó đã bóc vỏ | 0802.32.00 | 30% |
| Táo tươi | 0808.10.00 | 5% |
| Nho tươi | 0806.10.00 | 8% |
| Nho khô | 0806.20.00 | 5% |
Mức độ chế biến có thể làm thuế chênh rất lớn, chẳng hạn khi nhập khẩu hạt óc chó từ Mỹ, nhân đã bóc vỏ chịu 30% trong khi óc chó còn vỏ chỉ chịu 8%. Với một lô giả định trị giá tính thuế 2,7 tỷ đồng, khai nhầm nhân óc chó thành hàng còn vỏ làm chênh khoảng 595 triệu đồng tiền thuế bị truy thu, chưa kể tiền phạt khai sai theo Nghị định 169/2026/NĐ-CP, nên hóa đơn, phiếu đóng gói và Phytosanitary Certificate cần ghi rõ "shelled" hay "in shell".
C/O không tự động giúp doanh nghiệp được hưởng thuế ưu đãi, vì muốn hưởng mức ưu đãi đặc biệt thì hàng hóa phải đáp ứng quy tắc xuất xứ, mẫu chứng từ và điều kiện của một hiệp định mà Việt Nam là thành viên. Với hàng Mỹ, doanh nghiệp nên theo dõi thêm khi Việt Nam ban hành văn bản mới về thuế nhập khẩu trong khuôn khổ đàm phán thương mại giữa hai nước.
6. Dịch vụ làm thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ tại Everest Logistics
Everest Logistics, thành lập năm 2018 với trụ sở tại TP.HCM, kiểm tra mã HS, mục đích sử dụng, giấy phép kiểm dịch và Phytosanitary Certificate nháp khi hàng còn ở kho người bán tại Mỹ, rồi khi hàng về Cát Lái, Cái Mép hoặc Tân Sơn Nhất thì nộp hồ sơ kiểm dịch và an toàn thực phẩm, theo dõi lấy mẫu, khai hải quan và bố trí xe về kho. Quý doanh nghiệp cần tư vấn thủ tục hải quan, tra cứu mã HS hoặc nhận báo giá cước vận chuyển trọn gói, vui lòng liên hệ ngay với chuyên viên của Everest Logistics để được hỗ trợ phương án tối ưu nhất.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
C/O do Mỹ cấp có giúp lô nông sản được giảm thuế nhập khẩu không?
Không, vì Việt Nam và Mỹ chưa có hiệp định thương mại tự do nên hàng Mỹ áp thuế MFN dù có hay không có C/O. Doanh nghiệp chỉ cần C/O khi hợp đồng, ngân hàng hoặc quy định chuyên ngành yêu cầu chứng minh xuất xứ.
Hồ sơ nhập khẩu nông sản từ Mỹ gồm những giấy tờ nào?
Bộ chứng từ hải quan gồm tờ khai, hóa đơn, phiếu đóng gói, vận đơn và hợp đồng, cộng Phytosanitary Certificate do USDA APHIS cấp và giấy kiểm dịch Việt Nam. Tùy mặt hàng còn có giấy phép kiểm dịch với quả tươi, kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm và giấy tờ biến đổi gen với ngô, đậu tương.
Nhập khẩu đậu tương từ Mỹ làm thức ăn chăn nuôi có phải kiểm tra an toàn thực phẩm không?
Không, lô đậu tương dùng làm thức ăn chăn nuôi đi theo pháp luật chăn nuôi, nhưng vẫn phải kiểm dịch thực vật trước khi thông quan. Nếu sau đó muốn bán một phần làm thực phẩm, doanh nghiệp phải có hồ sơ an toàn thực phẩm và sự kiện biến đổi gen được xác nhận cho mục đích thực phẩm.
Hạnh nhân rang muối đóng túi từ Mỹ có phải kiểm tra như hạnh nhân thô không?
Không theo cùng hồ sơ, vì đây là thực phẩm đã chế biến bao gói sẵn nên doanh nghiệp tự công bố sản phẩm và dán nhãn phụ theo Nghị định 37/2026/NĐ-CP. Mã HS chuyển sang nhóm hạt đã chế biến và chịu thuế GTGT, nên cần tra lại cả thuế lẫn danh mục kiểm dịch.
Thủ tục nhập khẩu nông sản từ Mỹ mất bao lâu sau khi tàu cập?
Lô sạch được cấp giấy kiểm dịch trong 24 giờ kể từ khi bắt đầu kiểm dịch, và kiểm tra an toàn thực phẩm theo phương thức thông thường có kết quả trong 03 ngày làm việc. Lô bị kiểm tra chặt hoặc phát hiện côn trùng sống phải chờ thêm kiểm nghiệm hoặc xử lý, nên thường kéo dài thêm vài ngày.
CÔNG TY TNHH EVEREST LOGISTICS
- VPĐD: 32 Đường D2, KDC Hưng Phú, P. Phước Long, TP.HCM
- Email: ryan@everlog.vn
- Hotline: 0919108538 (Mr.Vỹ)
- Website: https://www.everlog.vn
- Phone: 0825555652 (Ms. Quyên)
- Email: lequyen@everlog.vn